nijaputrādīnāmupadeśakaraṇavarṇanam
sūta uvāca
evaṃ sa vasudhāpālo brāhmaṇebhyaḥ svaśaktitaḥ ||
dadau tu nagaraṃ kṛtvā puraṃdarapuropamam
||1||एवं स वसुधापालो ब्राह्मणेभ्यः स्वशक्तितः ॥
ददौ तु नगरं कृत्वा पुरंदरपुरोपमम्
muktāpravālavaiḍūryaratnahemavicitritaiḥ ||
bhrājamānaṃ gṛhaśreṣṭhairdyaurnakṣatragaṇairiva
||2||मुक्ताप्रवालवैडूर्यरत्नहेमविचित्रितैः ॥
भ्राजमानं गृहश्रेष्ठैर्द्यौर्नक्षत्रगणैरिव
prāsādaiḥ sphāṭikaiścaiva kailāsaśikharopamaiḥ ||
patākāśobhitairdivyaiḥ samaṃtātparivāritam
||3||प्रासादैः स्फाटिकैश्चैव कैलासशिखरोपमैः ॥
पताकाशोभितैर्दिव्यैः समंतात्परिवारितम्
kāṃcanaiḥ suvicitraiśca pronnatairamalaiḥ śubhaiḥ ||
toraṇānāṃ sahasraiśca śobhitaṃ sumanoharam
||4||कांचनैः सुविचित्रैश्च प्रोन्नतैरमलैः शुभैः ॥
तोरणानां सहस्रैश्च शोभितं सुमनोहरम्
maṇisopānaśobhābhirdīrghikābhiḥ samaṃtataḥ ||
ārāmakūpayaṃtrādyaiḥ sarvopakaraṇairyutam ||
nivedya brāhmaṇeṃdrāṇāṃ kṛtakṛtyo babhūva saḥ
||5||मणिसोपानशोभाभिर्दीर्घिकाभिः समंततः ॥
आरामकूपयंत्राद्यैः सर्वोपकरणैर्युतम् ॥
निवेद्य ब्राह्मणेंद्राणां कृतकृत्यो बभूव सः
śaṃkhatīrthe sthito nityaṃ samāhūya tataḥ sutān ||
putrānpautrāṃstathā bhṛtyānvākyametaduvāca ha
||6||शंखतीर्थे स्थितो नित्यं समाहूय ततः सुतान् ॥
पुत्रान्पौत्रांस्तथा भृत्यान्वाक्यमेतदुवाच ह
etatpuraṃ mayā kṛtvā brāhmaṇebhyo niveditam ||
bhavadbhirmama vākyena rakṣaṇīyaṃ prayatnataḥ
||7||एतत्पुरं मया कृत्वा ब्राह्मणेभ्यो निवेदितम् ॥
भवद्भिर्मम वाक्येन रक्षणीयं प्रयत्नतः
yathā syurbrāhmaṇāḥ sarve sukhino hṛṣṭamānasāḥ ||
yuṣmābhiḥ pālanaṃ kāryaṃ tathā sarvaiḥ samāhitaiḥ ||
yaścaitānbhaktisaṃyuktaḥ pālayiṣyati bhūmipaḥ |
anyo'pi paramaṃ tejaḥ sa saṃprāpsyati bhūtale
||9||यथा स्युर्ब्राह्मणाः सर्वे सुखिनो हृष्टमानसाः ॥
युष्माभिः पालनं कार्यं तथा सर्वैः समाहितैः ॥
यश्चैतान्भक्तिसंयुक्तः पालयिष्यति भूमिपः ।
अन्योऽपि परमं तेजः स संप्राप्स्यति भूतले
ajeyaḥ sarvaśatrūṇāṃ pratāpī sphī tisaṃyutaḥ ||
bhaviṣyati na sandeho brāhmaṇānāṃ sa pālanāt
||10||अजेयः सर्वशत्रूणां प्रतापी स्फी तिसंयुतः ॥
भविष्यति न सन्देहो ब्राह्मणानां स पालनात्
putrapautrasubhṛtyāḍhyo dīrghāyū rogavarjitaḥ ||
brāhmaṇānāṃ prasādena mama vākyādbhaviṣyati
||11||पुत्रपौत्रसुभृत्याढ्यो दीर्घायू रोगवर्जितः ॥
ब्राह्मणानां प्रसादेन मम वाक्याद्भविष्यति
yaḥ punardveṣasaṃyuktaḥ saṃtāpaṃ caiva neṣyati ||
etānbrāhmaṇaśārdūlānnarakaṃ sa prayāsyati
||12||यः पुनर्द्वेषसंयुक्तः संतापं चैव नेष्यति ॥
एतान्ब्राह्मणशार्दूलान्नरकं स प्रयास्यति
tathā duḥkhāni saṃprāpya dṛṣṭvā naikānparābhavān ||
viyogāniṣṭabandhūnāṃ vyādhigrasto vigarhitaḥ
||13||तथा दुःखानि संप्राप्य दृष्ट्वा नैकान्पराभवान् ॥
वियोगानिष्टबन्धूनां व्याधिग्रस्तो विगर्हितः
vaṃśocchedaṃ samāsādya gamiṣyati yamālayam ||
tasmātsarvaprayatnena rakṣaṇīyamidaṃ puram ||
mama vākyādviśeṣeṇa hitamicchadbhirātmanaḥ
||14||वंशोच्छेदं समासाद्य गमिष्यति यमालयम् ॥
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन रक्षणीयमिदं पुरम् ॥
मम वाक्याद्विशेषेण हितमिच्छद्भिरात्मनः
evaṃ sa bhūpatiḥ sarvāṃstā nuktvā tapasi sthitaḥ ||
te'pi sarve tathā cakruryathā tena ca śikṣitāḥ
||15||एवं स भूपतिः सर्वांस्ता नुक्त्वा तपसि स्थितः ॥
तेऽपि सर्वे तथा चक्रुर्यथा तेन च शिक्षिताः
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye camatkārabhūpena purasthityarthaṃ nijaputrādīnāmupadeśakaraṇavarṇanaṃnāma dvādaśo'dhyāya || 12 ||