kelīśvarī ca yā devī śrūyate sūtanaṃdana
ṛṣaya ūcuḥ
kelīśvarī ca yā devī śrūyate sūtanaṃdana ||
māhātmyaṃ vada nastasyā utpattiṃ ca suvistarāt
||1||केलीश्वरी च या देवी श्रूयते सूतनंदन ॥
माहात्म्यं वद नस्तस्या उत्पत्तिं च सुविस्तरात्
kasminkāle samutpannā kimarthaṃ ca sureśvarī ||
kiṃ tasyā jāyate śreyaḥ pūjayā namanena ca
||2||कस्मिन्काले समुत्पन्ना किमर्थं च सुरेश्वरी ॥
किं तस्या जायते श्रेयः पूजया नमनेन च
tvayā kātyāyanī proktā cāmuṇḍā ca sureśvarī ||
śrīmātā ca samutpannā kimarthaṃ ca sureśvarī
||3||त्वया कात्यायनी प्रोक्ता चामुण्डा च सुरेश्वरी ॥
श्रीमाता च समुत्पन्ना किमर्थं च सुरेश्वरी
śrīmātā ca tathā tārā devī śatruvināśinī ||
kelīśvarī na saṃproktā tasmāttāṃ vada sāṃpratam
||4||श्रीमाता च तथा तारा देवी शत्रुविनाशिनी ॥
केलीश्वरी न संप्रोक्ता तस्मात्तां वद सांप्रतम्
kautukaṃ naḥ samutpannamatrārthe sūtanaṃdana
||5||कौतुकं नः समुत्पन्नमत्रार्थे सूतनंदन
sūta uvāca
ādyaikā devatā loke bahurūpā vyavasthitā ||
devatānāṃ hitārthāya daityapakṣakṣayāya ca
||6||आद्यैका देवता लोके बहुरूपा व्यवस्थिता ॥
देवतानां हितार्थाय दैत्यपक्षक्षयाय च
yadāyadātra devānāṃ vyasanaṃ jāyate kvacit ||
tadātadā parā śaktiryā sā vyāpya vyavasthitā
||7||यदायदात्र देवानां व्यसनं जायते क्वचित् ॥
तदातदा परा शक्तिर्या सा व्याप्य व्यवस्थिता
sarvametajjagaddhātrī janma cakre dharātale ||
mahiṣāsuranāśāya sā ca kātyāyanī bhuvi
||8||सर्वमेतज्जगद्धात्री जन्म चक्रे धरातले ॥
महिषासुरनाशाय सा च कात्यायनी भुवि
avatīrṇā parā mūrtirgatāsminbhuvanatraye ||
yadā śuṃbhanikṣaṃbhau ca dānavau baladarpitau
||9||अवतीर्णा परा मूर्तिर्गतास्मिन्भुवनत्रये ॥
यदा शुंभनिक्षंभौ च दानवौ बलदर्पितौ
avatīrṇā tadā saiva cāmuṃḍā rūpamāśritā ||
prodgate kālayavane sarvadevabhayāvahe
||10||अवतीर्णा तदा सैव चामुंडा रूपमाश्रिता ॥
प्रोद्गते कालयवने सर्वदेवभयावहे
śrīmātārūpiṇī devī saiva jātā mahītale ||
aṃdhāsuravadhārthāya śaṃbhunā''krāṃtacetasā ||
sṛṣṭā kelīvarī devī yayā vyāptamidaṃ jagat
||11||श्रीमातारूपिणी देवी सैव जाता महीतले ॥
अंधासुरवधार्थाय शंभुनाऽऽक्रांतचेतसा ॥
सृष्टा केलीवरी देवी यया व्याप्तमिदं जगत्
tatastasyāḥ prabhāvena hatvā daityānaśeṣataḥ ||
andhako nihataḥ paścāttrailokyavyasanapradaḥ
||12||ततस्तस्याः प्रभावेन हत्वा दैत्यानशेषतः ॥
अन्धको निहतः पश्चात्त्रैलोक्यव्यसनप्रदः
ṛṣaya ūcuḥ
andhakaḥ kasya putro'yaṃ kiṃprabhāvaḥ kathaṃ hataḥ ||
kasmāddhatastu saṃgrāme sarvaṃ vistarato vada
||13||अन्धकः कस्य पुत्रोऽयं किंप्रभावः कथं हतः ॥
कस्माद्धतस्तु संग्रामे सर्वं विस्तरतो वद
sūta uvāca
dakṣasya duhitā nāmnā ditiḥ sarvaguṇālayā ||
hiraṇyakaśipurnāma tasyāḥ putro babhūva ha
||14||दक्षस्य दुहिता नाम्ना दितिः सर्वगुणालया ॥
हिरण्यकशिपुर्नाम तस्याः पुत्रो बभूव ह
yena śakrādayo devā jitāḥ sarve raṇājire ||
svarge rājyaṃ kṛtaṃ bhūri svayameva mahātmanā
||15||येन शक्रादयो देवा जिताः सर्वे रणाजिरे ॥
स्वर्गे राज्यं कृतं भूरि स्वयमेव महात्मना
yadbhayātsakalairdevairnānāśastrāṇyanekaśaḥ ||
nirmitānyatimukhyāni varmacarmayutāni ca
||16||यद्भयात्सकलैर्देवैर्नानाशस्त्राण्यनेकशः ॥
निर्मितान्यतिमुख्यानि वर्मचर्मयुतानि च
svayaṃ vidārito yaśca viṣṇunā prabhaviṣṇunā ||
karajairjānuni pṛṣṭhe vinidhāya prakopataḥ
||107||स्वयं विदारितो यश्च विष्णुना प्रभविष्णुना ॥
करजैर्जानुनि पृष्ठे विनिधाय प्रकोपतः
tasya putradvayaṃ jajña vīryaudāryaguṇānvitam ||
jyeṣṭhaḥ prahlāda ityukto dvitīyaścāṃdhakastathā
||18||तस्य पुत्रद्वयं जज्ञ वीर्यौदार्यगुणान्वितम् ॥
ज्येष्ठः प्रह्लाद इत्युक्तो द्वितीयश्चांधकस्तथा
hiraṇyakaśipau prāpte mṛtyulokaṃ suhṛdgaṇaiḥ ||
amātyaiśca tataḥ proktaḥ prahlādo vinayānvitaiḥ
||19||हिरण्यकशिपौ प्राप्ते मृत्युलोकं सुहृद्गणैः ॥
अमात्यैश्च ततः प्रोक्तः प्रह्लादो विनयान्वितैः
pitṛpaitāmahaṃ rājyametadācara sāṃpratam ||
dhuraṃ vahasva rājyotthāṃ devānyuddhe nipātaya
||2||पितृपैतामहं राज्यमेतदाचर सांप्रतम् ॥
धुरं वहस्व राज्योत्थां देवान्युद्धे निपातय
prahrāda uvāca
nāhaṃ rājyaṃ kariṣyāmi kathaṃcidapi bhūtale ||
yatastato nibodhadhvaṃ vacanaṃ mama sāṃpratam
||21||नाहं राज्यं करिष्यामि कथंचिदपि भूतले ॥
यतस्ततो निबोधध्वं वचनं मम सांप्रतम्
daityarājyaṃ na vāṃchaṃti devāḥ śakrapurogamāḥ ||
teṣāṃ rakṣākaro nityaṃ viṣṇuḥ sa bhagavānsvayam
||22||दैत्यराज्यं न वांछंति देवाः शक्रपुरोगमाः ॥
तेषां रक्षाकरो नित्यं विष्णुः स भगवान्स्वयम्
apyahaṃ santyaje prāṇānsarvasvaṃ vā na saṃśayaḥ ||
hariṇā saha saṃgrāmaṃ nāhaṃ kartumaho kṣamaḥ
||23||अप्यहं सन्त्यजे प्राणान्सर्वस्वं वा न संशयः ॥
हरिणा सह संग्रामं नाहं कर्तुमहो क्षमः
yo mayā'bhyarcito nityaṃ praṇataśca sureśvaraḥ ||
na tena sahito yuddhaṃ kariṣyāmi kathañcana
||24||यो मयाऽभ्यर्चितो नित्यं प्रणतश्च सुरेश्वरः ॥
न तेन सहितो युद्धं करिष्यामि कथञ्चन
sūta uvāca
prahlādena ca saṃtyakte rājye pitṛsamudbhave ||
andhakaḥ sthāpitastatra saṃmaṃtrya sacivairmithaḥ
||25||प्रह्लादेन च संत्यक्ते राज्ये पितृसमुद्भवे ॥
अन्धकः स्थापितस्तत्र संमंत्र्य सचिवैर्मिथः
hiraṇyakaśipoḥ putro devadānavadarpahā ||
so'pi rājyamamātyebhyo nidhāya tadanantaram
||26||हिरण्यकशिपोः पुत्रो देवदानवदर्पहा ॥
सोऽपि राज्यममात्येभ्यो निधाय तदनन्तरम्
tapaścakre ciraṃ kālaṃ dhyāyamānaḥ pitāmaham ||
tyaktvā kāmaṃ tathā krodhaṃ daṃbhaṃ matsarameva ca
||27||तपश्चक्रे चिरं कालं ध्यायमानः पितामहम् ॥
त्यक्त्वा कामं तथा क्रोधं दंभं मत्सरमेव च
jiteṃdriyaḥ suśāṃtātmā samaḥ sarveṣu jantuṣu ||
vṛkṣamūlāśrayaḥ śāṃtaḥ saṃtuṣṭenāṃtarātmanā
||28||जितेंद्रियः सुशांतात्मा समः सर्वेषु जन्तुषु ॥
वृक्षमूलाश्रयः शांतः संतुष्टेनांतरात्मना
yāvadvarṣasahasrāṃtaṃ phalāhāro babhūva ha ||
śīrṇaparṇāśanāhāro yāvadvarṣasahasrakam
||29||यावद्वर्षसहस्रांतं फलाहारो बभूव ह ॥
शीर्णपर्णाशनाहारो यावद्वर्षसहस्रकम्
dhyāyamāno divānaktaṃ devadevaṃ pitāmaham ||
vāyubhakṣastato jajñe tāvatkālaṃ dvijottamāḥ
||30||ध्यायमानो दिवानक्तं देवदेवं पितामहम् ॥
वायुभक्षस्ततो जज्ञे तावत्कालं द्विजोत्तमाः
tato varṣasahasrāṃte caturthe samupasthite ||
tamuvāca svayaṃ brahmā svayamabhyetya harṣitaḥ
||31||ततो वर्षसहस्रांते चतुर्थे समुपस्थिते ॥
तमुवाच स्वयं ब्रह्मा स्वयमभ्येत्य हर्षितः
brahmovāca
parituṣṭo'smi te vatsa varaṃ varaya suvrata ||
tuṣṭo'haṃ te pradāsyāmi yadyapi syātsudurlabham ||
andhaka uvāca ||
yadi yacchasi me brahmanvaraṃ manasi vāṃchitam ||
jarāmaraṇanāśāya dīyatāṃ surasattama
||33||परितुष्टोऽस्मि ते वत्स वरं वरय सुव्रत ॥
तुष्टोऽहं ते प्रदास्यामि यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम् ॥
अन्धक उवाच ॥
यदि यच्छसि मे ब्रह्मन्वरं मनसि वांछितम् ॥
जरामरणनाशाय दीयतां सुरसत्तम
śrībrahmovāca
na kaścicca jarāhīno vidyate'tra dharātale ||
maraṇena vinā naiva yasya janma bhavetkṣitau
||34||न कश्चिच्च जराहीनो विद्यतेऽत्र धरातले ॥
मरणेन विना नैव यस्य जन्म भवेत्क्षितौ
tathāpi tava dāsyāmi bahudharmaratasya ca ||
tasmātkuru mahābhāga rājyaṃ gatvā nijaṃ gṛham
||35||तथापि तव दास्यामि बहुधर्मरतस्य च ॥
तस्मात्कुरु महाभाग राज्यं गत्वा निजं गृहम्
bhavedbahuphalaṃ rājyaṃ śmaśānaṃ bhavanaṃ yathā ||
bahukaṇṭakasaṃkīrṇaṃ krūrakarmabhirāvṛtam
||36||भवेद्बहुफलं राज्यं श्मशानं भवनं यथा ॥
बहुकण्टकसंकीर्णं क्रूरकर्मभिरावृतम्
sūta uvāca
evamuktvā caturvaktrastataścādarśanaṃ gataḥ ||
kasyacittvatha kālasya preritaḥ kāladharmaṇā ||
provāca sacivānso'tha piturvairamanusmaran
||37||एवमुक्त्वा चतुर्वक्त्रस्ततश्चादर्शनं गतः ॥
कस्यचित्त्वथ कालस्य प्रेरितः कालधर्मणा ॥
प्रोवाच सचिवान्सोऽथ पितुर्वैरमनुस्मरन्
andhaka uvāca
pitāsmākaṃ hato devaiḥ pitṛvyaśca mahābalaḥ ||
kapaṭena na śauryeṇa tasmāttānsūdayāmyaham
||38||पितास्माकं हतो देवैः पितृव्यश्च महाबलः ॥
कपटेन न शौर्येण तस्मात्तान्सूदयाम्यहम्
ko'rthaḥ putreṇa jātena yo na kṛtyaiḥ suśaṃsitaiḥ ||
prākaṭyaṃ yāti sarvatra vaṃśasyāgre dhvajo yathā
||39||कोऽर्थः पुत्रेण जातेन यो न कृत्यैः सुशंसितैः ॥
प्राकट्यं याति सर्वत्र वंशस्याग्रे ध्वजो यथा
maṃtriṇa ūcuḥ
yuktametanmahābhāga yattvayā vyāhṛtaṃ vacaḥ ||
vadhyāḥsyurvibudhāḥ sarve ye'smākaṃ paripaṃthinaḥ
||4||युक्तमेतन्महाभाग यत्त्वया व्याहृतं वचः ॥
वध्याःस्युर्विबुधाः सर्वे येऽस्माकं परिपंथिनः
asmākaṃ khalvime lokāḥ ke devāḥ ke dvijātayaḥ ||
yajñabhāgānhariṣyāmo hatvā śakramukhānsurān
||41||अस्माकं खल्विमे लोकाः के देवाः के द्विजातयः ॥
यज्ञभागान्हरिष्यामो हत्वा शक्रमुखान्सुरान्
evaṃ te samayaṃ kṛtvā sainyena mahatānvitāḥ ||
prajagmustvaritāstatra yatra śakro vyavasthitaḥ
||42||एवं ते समयं कृत्वा सैन्येन महतान्विताः ॥
प्रजग्मुस्त्वरितास्तत्र यत्र शक्रो व्यवस्थितः
śakro'pi dānavānīkaṃ dṛṣṭvā tānsahasāgatān ||
āruhyairāvaṇaṃ nāgaṃ yuddhārthaṃ niryayau tadā
||43||शक्रोऽपि दानवानीकं दृष्ट्वा तान्सहसागतान् ॥
आरुह्यैरावणं नागं युद्धार्थं निर्ययौ तदा
saha devagaṇaiḥ sarvairvasurudrārkapūrvakaiḥ ||
etasminnaṃtare śakro vajraṃ raudratamaṃ ca yat
||44||सह देवगणैः सर्वैर्वसुरुद्रार्कपूर्वकैः ॥
एतस्मिन्नंतरे शक्रो वज्रं रौद्रतमं च यत्
samuddiśyāṃdhakaṃ tasmai mumoca paravīrahā ||
sa hatastena vajreṇa vihasya danujottamaḥ
||45||समुद्दिश्यांधकं तस्मै मुमोच परवीरहा ॥
स हतस्तेन वज्रेण विहस्य दनुजोत्तमः
śakraṃ provāca saṃhṛṣṭastāranādena saṃyuge ||
dṛṣṭaṃ bāhubalaṃ śakra tavādya sucirānmayā
||46||शक्रं प्रोवाच संहृष्टस्तारनादेन संयुगे ॥
दृष्टं बाहुबलं शक्र तवाद्य सुचिरान्मया
adhunā paśya cāsmākaṃ tvameva balasūdana
||47||अधुना पश्य चास्माकं त्वमेव बलसूदन
sūta uvāca
evamuktvātha cāvidhya gadāṃ gurvīṃ mumoca ha ||
śataghaṃṭāmahārāvāṃ nirmitāṃ viśvakarmaṇā
||48||एवमुक्त्वाथ चाविध्य गदां गुर्वीं मुमोच ह ॥
शतघंटामहारावां निर्मितां विश्वकर्मणा
sarvāyasamayīṃ gurvīṃ yamajihvābhivāparām ||
śatahastāṃ pramāṇena prāṇināṃ bhayavarddhinīm
||49||सर्वायसमयीं गुर्वीं यमजिह्वाभिवापराम् ॥
शतहस्तां प्रमाणेन प्राणिनां भयवर्द्धिनीम्
tayā vinihataḥ śakro mūrchāvyākuliteṃdriyaḥ ||
dhvajayaṣṭiṃ samāśritya niviṣṭo gajamūrddhani
||50||तया विनिहतः शक्रो मूर्छाव्याकुलितेंद्रियः ॥
ध्वजयष्टिं समाश्रित्य निविष्टो गजमूर्द्धनि
atha saṃmūrchitaṃ dṛṣṭvā śakraṃ skandaḥ prakopitaḥ ||
mumocātha nijāṃ śaktimamoghāṃ vajrasaṃnibhām
||51||अथ संमूर्छितं दृष्ट्वा शक्रं स्कन्दः प्रकोपितः ॥
मुमोचाथ निजां शक्तिममोघां वज्रसंनिभाम्
tāmāyāṃtīṃ samālokya dānavo niśitaiḥ śaraiḥ ||
pratilomāṃ tataścakre līlayaiva mahābalaḥ
||52||तामायांतीं समालोक्य दानवो निशितैः शरैः ॥
प्रतिलोमां ततश्चक्रे लीलयैव महाबलः
tataḥ skando'pi saṃgṛhya cāpaṃ taṃ prati sāyakān ||
mumocāśīviṣākārāllam̐ghvastraṃ tasya darśayan
||53||ततः स्कन्दोऽपि संगृह्य चापं तं प्रति सायकान् ॥
मुमोचाशीविषाकाराल्लँघ्वस्त्रं तस्य दर्शयन्
etasminnantare devāḥ sarve śastrapravṛṣṭibhiḥ ||
samaṃtācchādayāmāsurdānavānāmanīkinīm
||54||एतस्मिन्नन्तरे देवाः सर्वे शस्त्रप्रवृष्टिभिः ॥
समंताच्छादयामासुर्दानवानामनीकिनीम्
tatastu dānavāḥ sarve devatānāmanīkinīm ||
prahāraiḥ pīḍayāmāsurdudruvuste divaukasaḥ
||55||ततस्तु दानवाः सर्वे देवतानामनीकिनीम् ॥
प्रहारैः पीडयामासुर्दुद्रुवुस्ते दिवौकसः
tato bhagnānsurāndṛṣṭvā sagaṇo vṛṣavāhanaḥ ||
darśayāmāsa cātmānaṃ devānāśvāsayanniva
||59||ततो भग्नान्सुरान्दृष्ट्वा सगणो वृषवाहनः ॥
दर्शयामास चात्मानं देवानाश्वासयन्निव
mā bhaiṣṭa devatāḥ sarvāḥ paśyadhvaṃ madviceṣṭitam ||
ityuktvā bhagavāñchambhurmaṃtrairātharvaṇaistadā
||57||मा भैष्ट देवताः सर्वाः पश्यध्वं मद्विचेष्टितम् ॥
इत्युक्त्वा भगवाञ्छम्भुर्मंत्रैराथर्वणैस्तदा
āhvayāmāsa viśveśāṃ parāṃ śaktimanuttamām ||
āhūtā paramā śaktirjagāma harasaṃnidhim
||58||आह्वयामास विश्वेशां परां शक्तिमनुत्तमाम् ॥
आहूता परमा शक्तिर्जगाम हरसंनिधिम्
dṛṣṭvā tāmagrataḥ prāptāṃ sarvaidevaiḥ samanvitaḥ ||
astāvītpraṇato bhūtvā stotreṇānena bhaktitaḥ
||59||दृष्ट्वा तामग्रतः प्राप्तां सर्वैदेवैः समन्वितः ॥
अस्तावीत्प्रणतो भूत्वा स्तोत्रेणानेन भक्तितः
śrībhagavānuvāca
namaste devadeveśi namaste bhaktivallabhe ||
sarvage sarvade devi namaste viśvadhāriṇi
||60||नमस्ते देवदेवेशि नमस्ते भक्तिवल्लभे ॥
सर्वगे सर्वदे देवि नमस्ते विश्वधारिणि
namaste śaktirūpeṇa sṛṣṭipralayakāriṇi ||
namaste prabhayā yukte vidyujjvalitakuṇḍale
||61||नमस्ते शक्तिरूपेण सृष्टिप्रलयकारिणि ॥
नमस्ते प्रभया युक्ते विद्युज्ज्वलितकुण्डले
tvaṃ svāhā tvaṃ svadhā devi tvaṃ sṛṣṭistvaṃ śucirdhṛtiḥ ||
aruṃdhatī tatheṃdrāṇī tvaṃ lakṣmīstvaṃ ca pārvatī
||62||त्वं स्वाहा त्वं स्वधा देवि त्वं सृष्टिस्त्वं शुचिर्धृतिः ॥
अरुंधती तथेंद्राणी त्वं लक्ष्मीस्त्वं च पार्वती
yatkiṃcitstrīsvarūpaṃ ca samastaṃ bhuvanatraye ||
tatsarvaṃ tvatsvarūpaṃ syāditi śāstreṣu niścayaḥ
||63||यत्किंचित्स्त्रीस्वरूपं च समस्तं भुवनत्रये ॥
तत्सर्वं त्वत्स्वरूपं स्यादिति शास्त्रेषु निश्चयः
śrīdevyuvāca
kimarthaṃ ca samāhūtā tvayāhaṃ vṛṣavāhana ||
maṃtrairātharvaṇai raudraistatsarvaṃ me prakīrtaya
||64||किमर्थं च समाहूता त्वयाहं वृषवाहन ॥
मंत्रैराथर्वणै रौद्रैस्तत्सर्वं मे प्रकीर्तय
yena te kṛtsnaśaḥ kṛtyaṃ prakaromi yathoditam
||65||येन ते कृत्स्नशः कृत्यं प्रकरोमि यथोदितम्
śrībhagavānuvāca
ete śakrādayo devāḥ sarve svargādvivāsitāḥ ||
aṃdhakena mahābhāge daityānāmadhipena ca
||66||एते शक्रादयो देवाः सर्वे स्वर्गाद्विवासिताः ॥
अंधकेन महाभागे दैत्यानामधिपेन च
tasmāttasya vadhārthāya gacchamānasya me śṛṇu ||
sāhāyyaṃ kuru me cāśu sūdayāmi raṇājire
||67||तस्मात्तस्य वधार्थाय गच्छमानस्य मे शृणु ॥
साहाय्यं कुरु मे चाशु सूदयामि रणाजिरे
ete mātṛgaṇāḥ sarve mayā dattāstavādhunā ||
kṣutkṣāmāḥ sūdayiṣyaṃti dānavānye puraḥ sthitāḥ
||68||एते मातृगणाः सर्वे मया दत्तास्तवाधुना ॥
क्षुत्क्षामाः सूदयिष्यंति दानवान्ये पुरः स्थिताः
yasmātkelīmayaṃ rūpaṃ vidhāya tvaṃ sahasradhā ||
anekairvikṛtai rūpaiḥ samāhūtāgnimadhyataḥ
||69||यस्मात्केलीमयं रूपं विधाय त्वं सहस्रधा ॥
अनेकैर्विकृतै रूपैः समाहूताग्निमध्यतः
tasmātkelīśvarīnāma trailokye tvaṃ bhaviṣyasi ||
anenaiva tu rūpeṇa yastvāṃ bhaktyā'rcayiṣyati
||70||तस्मात्केलीश्वरीनाम त्रैलोक्ये त्वं भविष्यसि ॥
अनेनैव तु रूपेण यस्त्वां भक्त्याऽर्चयिष्यति
aṣṭamyāṃ ca caturdaśyāṃ tasyābhīṣṭaṃ bhaviṣyati ||
yuddhakāle'tha saṃprāpte stotreṇānena te stutim
||71||अष्टम्यां च चतुर्दश्यां तस्याभीष्टं भविष्यति ॥
युद्धकालेऽथ संप्राप्ते स्तोत्रेणानेन ते स्तुतिम्
yaḥ kariṣyati bhūpālo jayastasya bhaviṣyati ||
api svalpasvasainyasya svalpāśvasya ca saṃgare
||72||यः करिष्यति भूपालो जयस्तस्य भविष्यति ॥
अपि स्वल्पस्वसैन्यस्य स्वल्पाश्वस्य च संगरे
bhaviṣyati jayo nūnaṃ tvatprasādādasaṃśayam ||
evaṃ sā devadevena proktā kelīśvarī tadā
||73||भविष्यति जयो नूनं त्वत्प्रसादादसंशयम् ॥
एवं सा देवदेवेन प्रोक्ता केलीश्वरी तदा
prasthitā puratastasya bhavasainyasya harṣitā ||
sarvairmātṛgaṇaiḥ sārdhaṃ raudrārāvaiḥsubhīṣaṇaiḥ
||74||प्रस्थिता पुरतस्तस्य भवसैन्यस्य हर्षिता ॥
सर्वैर्मातृगणैः सार्धं रौद्रारावैःसुभीषणैः
yuddhotsāhaparai raudrairnānāśastraprahāribhiḥ ||
atha te dānavā dṛṣṭvā strīsainyaṃ tatsamāgatam
||75||युद्धोत्साहपरै रौद्रैर्नानाशस्त्रप्रहारिभिः ॥
अथ ते दानवा दृष्ट्वा स्त्रीसैन्यं तत्समागतम्
vikṛtaṃ vikṛtākāraṃ vikṛtākārarāvaṇam ||
śastrodyatakaraṃ sarvayuddhavāṃchāparāyaṇam
||76||विकृतं विकृताकारं विकृताकाररावणम् ॥
शस्त्रोद्यतकरं सर्वयुद्धवांछापरायणम्
jahasuḥ susvaraṃ kecitkecinnirbhartsayaṃti ca ||
anye strīti parijñāya praharaṃti na dānavāḥ
||77||जहसुः सुस्वरं केचित्केचिन्निर्भर्त्सयंति च ॥
अन्ये स्त्रीति परिज्ञाय प्रहरंति न दानवाः
vadhyamānāpi lajjaṃtaḥ pauruṣe sve vyavasthitāḥ ||
etasminnaṃtare prāpto nārado munisattamaḥ
||78||वध्यमानापि लज्जंतः पौरुषे स्वे व्यवस्थिताः ॥
एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो नारदो मुनिसत्तमः
andhakāya sa vṛttāṃtaṃ kathayāmāsa kṛtsnaśaḥ ||
naitāḥ striyo danuśreṣṭha yuddhārthaṃ samupasthitāḥ
||79||अन्धकाय स वृत्तांतं कथयामास कृत्स्नशः ॥
नैताः स्त्रियो दनुश्रेष्ठ युद्धार्थं समुपस्थिताः
eṣā kṛtyā vadhārthāya tava rudreṇa nirmitā ||
yaiṣā siṃhasamārūḍhā cakrāṃkitakarā sthitā
||80||एषा कृत्या वधार्थाय तव रुद्रेण निर्मिता ॥
यैषा सिंहसमारूढा चक्रांकितकरा स्थिता
eṣā kelīśvarīnāma vahnikuṇḍādvinirgatā ||
etābhiḥ saha raudrābhiḥ strībhirmaṃtrabalāśrayāt
||81||एषा केलीश्वरीनाम वह्निकुण्डाद्विनिर्गता ॥
एताभिः सह रौद्राभिः स्त्रीभिर्मंत्रबलाश्रयात्
svaraktena kṛte home devadevena śambhunā ||
sa eṣa bhagavānkruddhaḥ svayamabhyeti teṃ'tikam
||82||स्वरक्तेन कृते होमे देवदेवेन शम्भुना ॥
स एष भगवान्क्रुद्धः स्वयमभ्येति तेंऽतिकम्
yuddhāya nijaharmye tānsthāpayitvā surottamān ||
pratijñāya vadhaṃ tubhyaṃ purataḥ parameṣṭhinaḥ
||83||युद्धाय निजहर्म्ये तान्स्थापयित्वा सुरोत्तमान् ॥
प्रतिज्ञाय वधं तुभ्यं पुरतः परमेष्ठिनः
etajjñātvā mahābhāga yadyuktaṃ tatsamācara
||84||एतज्ज्ञात्वा महाभाग यद्युक्तं तत्समाचर
andhaka uvāca
nāhaṃ bibhemi rudrasya tathānyasyāpi kasyacit ||
na strīṇāṃ prahariṣyāmi pālayanpuruṣavratam
||85||नाहं बिभेमि रुद्रस्य तथान्यस्यापि कस्यचित् ॥
न स्त्रीणां प्रहरिष्यामि पालयन्पुरुषव्रतम्
sūta uvāca
evaṃ pravadatastasya dānavasya mahātmanaḥ ||
ākraṃdaḥ sumahāñjajñe tasmindeśe samaṃtataḥ
||86||एवं प्रवदतस्तस्य दानवस्य महात्मनः ॥
आक्रंदः सुमहाञ्जज्ञे तस्मिन्देशे समंततः
bhakṣyante dānavāḥ kecidvadhyante tvatha cāpare ||
ardhabhakṣita gātrāśca praṇaśyaṃti tathā pare
||87||भक्ष्यन्ते दानवाः केचिद्वध्यन्ते त्वथ चापरे ॥
अर्धभक्षित गात्राश्च प्रणश्यंति तथा परे
yudhyamānāstathaivānye śaktimaṃto'pi dānavāḥ ||
bhakṣyaṃte mātṛbhistatra sāyudhāśca savāhanāḥ
||88||युध्यमानास्तथैवान्ये शक्तिमंतोऽपि दानवाः ॥
भक्ष्यंते मातृभिस्तत्र सायुधाश्च सवाहनाः
tacchrutvā sa mahākraṃdamaṃdhakaḥ krodhamūrchitaḥ ||
ādāya khaḍgamuttasthau kimidaṃ kimidaṃ bruvan
||89||तच्छ्रुत्वा स महाक्रंदमंधकः क्रोधमूर्छितः ॥
आदाय खड्गमुत्तस्थौ किमिदं किमिदं ब्रुवन्
atha paśyati vidhvastāndānavānbaladarpitān ||
bhakṣyamāṇāstathaivānyānpalāyanaparāyaṇān
||90||अथ पश्यति विध्वस्तान्दानवान्बलदर्पितान् ॥
भक्ष्यमाणास्तथैवान्यान्पलायनपरायणान्
anyeṣāṃ nihatānāṃ ca rudaṃtyo nikaṭasthitāḥ ||
sa paśyati priyā bhāryāḥ pralapaṃtyo'tiduḥkhitāḥ
||91||अन्येषां निहतानां च रुदंत्यो निकटस्थिताः ॥
स पश्यति प्रिया भार्याः प्रलपंत्योऽतिदुःखिताः
atha tatkadanaṃ dṛṣṭvā aṃdhakaḥ krodhamūrchitaḥ ||
bhartsayāmāsa tāḥ sarvā yoginīḥ samarodyatāḥ
||92||अथ तत्कदनं दृष्ट्वा अंधकः क्रोधमूर्छितः ॥
भर्त्सयामास ताः सर्वा योगिनीः समरोद्यताः
na ca tāstasya daityasya bhayaṃ cakruḥ kathaṃcana ||
kevalaṃ sūdayaṃti sma bhakṣayaṃti ca dānavān
||93||न च तास्तस्य दैत्यस्य भयं चक्रुः कथंचन ॥
केवलं सूदयंति स्म भक्षयंति च दानवान्
tataḥ sa dānavastāsāṃ dṛṣṭvā tacceṣṭitaṃ ruṣā ||
svasya gātrasya rakṣāṃ sa cakāra bhayasaṃkulaḥ
||94||ततः स दानवस्तासां दृष्ट्वा तच्चेष्टितं रुषा ॥
स्वस्य गात्रस्य रक्षां स चकार भयसंकुलः
tamo'straṃ mumuce raudraṃ kṛtvā rāvaṃ sa tatkṣaṇāt ||
etasminnaṃtare kṛtsnaṃ trailokyaṃ tamasā vṛtam
||95||तमोऽस्त्रं मुमुचे रौद्रं कृत्वा रावं स तत्क्षणात् ॥
एतस्मिन्नंतरे कृत्स्नं त्रैलोक्यं तमसा वृतम्
na kiṃcijjñāyate tatra samaṃ viṣamameva ca ||
kevalaṃ dānavendraśca sarvaṃ paśyati netaraḥ
||96||न किंचिज्ज्ञायते तत्र समं विषममेव च ॥
केवलं दानवेन्द्रश्च सर्वं पश्यति नेतरः
tataḥ sa sūdayāmāsa yoginīstāḥ śitaiḥ śaraiḥ ||
yathāyathā parā nāryastādṛgrūpā bhavanti ca
||97||ततः स सूदयामास योगिनीस्ताः शितैः शरैः ॥
यथायथा परा नार्यस्तादृग्रूपा भवन्ति च
atha dṛṣṭvā parāṃ vṛddhiṃ yoginīnāṃ sa dānavaḥ ||
saṃhāraṃ tasya cāstrasya cakāra bhayasaṃkulaḥ
||98||अथ दृष्ट्वा परां वृद्धिं योगिनीनां स दानवः ॥
संहारं तस्य चास्त्रस्य चकार भयसंकुलः
tataḥ śukraṃ samāsādya dīnaḥ prāha kṛtāṃjaliḥ ||
paśya me bhārgavaśreṣṭha strībhiryatkadanaṃ kṛtam
||99||ततः शुक्रं समासाद्य दीनः प्राह कृतांजलिः ॥
पश्य मे भार्गवश्रेष्ठ स्त्रीभिर्यत्कदनं कृतम्
avadhyābhirmamāstrāṇāṃ maṃtraśaktyā suradviṣaḥ ||
utpannābhiḥ prabhūtābhirhataṃ me sarvato balam
||1||अवध्याभिर्ममास्त्राणां मंत्रशक्त्या सुरद्विषः ॥
उत्पन्नाभिः प्रभूताभिर्हतं मे सर्वतो बलम्
tasmāttvamapi tāṃ vidyāṃ prasādhaya mahāmate ||
yadi me vāṃchasi śreyo nānyathāsti jayo raṇe
||101||तस्मात्त्वमपि तां विद्यां प्रसाधय महामते ॥
यदि मे वांछसि श्रेयो नान्यथास्ति जयो रणे
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye'ndhakāsuravadhavṛttānte śaṃkarakṛtakelīśvarīprādurbhāvavarṇanaṃnāmaikonapaṃcāśaduttaraśatatamo'dhyāyaḥ || 149 ||