mahākāleśvaramāhātmyavarṇanam
ṛṣaya ūcuḥ
mahākālasya māhātmyaṃ vistareṇa mahāmate ||
asmākaṃ sūtaja brūhi sarvaṃ vetti yato bhavān
||1||महाकालस्य माहात्म्यं विस्तरेण महामते ॥
अस्माकं सूतज ब्रूहि सर्वं वेत्ति यतो भवान्
sūta uvāca
āsītpūrvaṃ mahīpāla ikṣvākukulanandanaḥ ||
rudrasena iti khyātaḥ sarvaśatruniṣūdanaḥ
||2||आसीत्पूर्वं महीपाल इक्ष्वाकुकुलनन्दनः ॥
रुद्रसेन इति ख्यातः सर्वशत्रुनिषूदनः
samudra iva gāṃbhīrye saumyatve śaśisaṃnibhaḥ ||
vīrye yathā sahasrākṣo rūpe kandarpasannibhaḥ
||3||समुद्र इव गांभीर्ये सौम्यत्वे शशिसंनिभः ॥
वीर्ये यथा सहस्राक्षो रूपे कन्दर्पसन्निभः
tasya kāṃtīti vikhyātā purī sarvaguṇānvitā ||
rājadhānyabhavacchreṣṭhā proccaprākāratoraṇā
||4||तस्य कांतीति विख्याता पुरी सर्वगुणान्विता ॥
राजधान्यभवच्छ्रेष्ठा प्रोच्चप्राकारतोरणा
tathaivāsītpriyā tasya bhāryā paramasaṃmatā ||
khyātā padmavatīnāma rūpaudārya guṇānvitā
||5||तथैवासीत्प्रिया तस्य भार्या परमसंमता ॥
ख्याता पद्मवतीनाम रूपौदार्य गुणान्विता
sa tayā sahito rājā vaiśākhyā divase sadā ||
samabhyeti nijasthānātsainyenālpena saṃvṛtaḥ
||6||स तया सहितो राजा वैशाख्या दिवसे सदा ॥
समभ्येति निजस्थानात्सैन्येनाल्पेन संवृतः
camatkārapure kṣetre pīṭhe tatra dvijottamāḥ ||
mahākālasya devasya purato rātrijāgaram ||
karoti śraddhayā yuktaḥ sabhāryaḥ sa mahīpatiḥ
||7||चमत्कारपुरे क्षेत्रे पीठे तत्र द्विजोत्तमाः ॥
महाकालस्य देवस्य पुरतो रात्रिजागरम् ॥
करोति श्रद्धया युक्तः सभार्यः स महीपतिः
upavāsaparo bhūtvā dhyāyamāno maheśvaram ||
gītavādyena hṛdyena nṛtyena dvijasattamāḥ ||
dharmākhyānena viprāṇāṃ vedādhyayanavistaraiḥ
||8||उपवासपरो भूत्वा ध्यायमानो महेश्वरम् ॥
गीतवाद्येन हृद्येन नृत्येन द्विजसत्तमाः ॥
धर्माख्यानेन विप्राणां वेदाध्ययनविस्तरैः
tataḥ prātaḥ samutthāya snātvā dhautāṃbaraḥ śuciḥ ||
dadau dānāni viprebhyastapasvibhyo viśeṣataḥ
||9||ततः प्रातः समुत्थाय स्नात्वा धौतांबरः शुचिः ॥
ददौ दानानि विप्रेभ्यस्तपस्विभ्यो विशेषतः
dīnāṃdhakṛpaṇebhyaśca tathānyebhyaḥ sahasraśaḥ ||
varṣevarṣe sadaivaṃ sa samabhyetya mahīpatiḥ ||
vaiśākhyāṃ jāgaraṃ tasya devasya purato'karot
||10||दीनांधकृपणेभ्यश्च तथान्येभ्यः सहस्रशः ॥
वर्षेवर्षे सदैवं स समभ्येत्य महीपतिः ॥
वैशाख्यां जागरं तस्य देवस्य पुरतोऽकरोत्
yathāyathā sa bhūpālaḥ kurute rātrijāgaram ||
mahākālāgratastasya tathā vṛddhiḥ prajāyate
||11||यथायथा स भूपालः कुरुते रात्रिजागरम् ॥
महाकालाग्रतस्तस्य तथा वृद्धिः प्रजायते
śatravo vilayaṃ yāṃti lakṣmīrvṛddhiṃ pragacchati ||
ekadā sa samāyātastatra yāvanmahīpatiḥ
||12||शत्रवो विलयं यांति लक्ष्मीर्वृद्धिं प्रगच्छति ॥
एकदा स समायातस्तत्र यावन्महीपतिः
tatraiva divase tāvanmahākālasya cāgrataḥ ||
apaśyadbrāhmaṇaśreṣṭhānnānādigbhyaḥ samāgatān
||13||तत्रैव दिवसे तावन्महाकालस्य चाग्रतः ॥
अपश्यद्ब्राह्मणश्रेष्ठान्नानादिग्भ्यः समागतान्
vedādhyayanasaṃpannānvrataniṣṭhāparāyaṇān ||
eke tatra kathāścakruḥ supuṇyā brāhmaṇottamāḥ
||14||वेदाध्ययनसंपन्नान्व्रतनिष्ठापरायणान् ॥
एके तत्र कथाश्चक्रुः सुपुण्या ब्राह्मणोत्तमाः
rājarṣīṇāṃ purāṇānāṃ devarṣīṇāṃ tathā pare ||
tīrthānāṃ ca tathā cānye brahmarṣīṇāṃ tathā pare ||
yajñānāṃ sāgarāṇāṃ ca dvīpānāṃ ca manoharāḥ
||15||राजर्षीणां पुराणानां देवर्षीणां तथा परे ॥
तीर्थानां च तथा चान्ये ब्रह्मर्षीणां तथा परे ॥
यज्ञानां सागराणां च द्वीपानां च मनोहराः
atha tānpṛthivīpālaḥ sa praṇamya yathākramam ||
upaviṣṭaḥ sabhāmadhye taiḥ sarvaiścābhinaṃditaḥ
||16||अथ तान्पृथिवीपालः स प्रणम्य यथाक्रमम् ॥
उपविष्टः सभामध्ये तैः सर्वैश्चाभिनंदितः
kasmiṃścidatha saṃprāpte kathāṃte te munīśvarāḥ ||
papracchurbhūmipālaṃ tu kautūhalasamanvitāḥ
||17||कस्मिंश्चिदथ संप्राप्ते कथांते ते मुनीश्वराः ॥
पप्रच्छुर्भूमिपालं तु कौतूहलसमन्विताः
vaiśākhīdivase rājaṃstvaṃ sadābhyetya dūrataḥ ||
varṣevarṣe'sya devasya purato rātrijāgaram
||18||वैशाखीदिवसे राजंस्त्वं सदाभ्येत्य दूरतः ॥
वर्षेवर्षेऽस्य देवस्य पुरतो रात्रिजागरम्
prakaroṣi prayatnena tyaktvānyāḥ sakalāḥ kriyāḥ ||
snānadānādikā yāśca nirdiṣṭāḥ śāstraciṃtakaiḥ
||19||प्रकरोषि प्रयत्नेन त्यक्त्वान्याः सकलाः क्रियाः ॥
स्नानदानादिका याश्च निर्दिष्टाः शास्त्रचिंतकैः
na te yadi rahasyaṃ syāttadā'śeṣaṃ prakīrtaya ||
nūnaṃ tvaṃ vetsi tatsarvaṃ yatphalaṃ rātrijāgare
||20||न ते यदि रहस्यं स्यात्तदाऽशेषं प्रकीर्तय ॥
नूनं त्वं वेत्सि तत्सर्वं यत्फलं रात्रिजागरे
rājovāca
rahasyaṃ paramaṃ caiva yatpṛṣṭo'haṃ dvijottamāḥ ||
yuṣmābhiḥ kīrtayiṣyāmi tathāpyakhilameva hi ||
210 ahamāsaṃ vaṇigjātyā purā vai vaidiśe pure ||
nirdhano baṃdhubhirmuktaḥ paribhūtaḥ padepade
||22||रहस्यं परमं चैव यत्पृष्टोऽहं द्विजोत्तमाः ॥
युष्माभिः कीर्तयिष्यामि तथाप्यखिलमेव हि ॥
२१० अहमासं वणिग्जात्या पुरा वै वैदिशे पुरे ॥
निर्धनो बंधुभिर्मुक्तः परिभूतः पदेपदे
kasyacittvatha kālasya bhagavānpākaśāsanaḥ ||
vaidiśe nākarodvṛṣṭiṃ sapta varṣāṇi paṃca ca
||23||कस्यचित्त्वथ कालस्य भगवान्पाकशासनः ॥
वैदिशे नाकरोद्वृष्टिं सप्त वर्षाणि पंच च
tato vṛṣṭinirodhena sarve lokāḥ kṣudhārdditāḥ ||
annābhāvānmṛtāḥ kecitkeciddeśāṃtare gatāḥ
||24||ततो वृष्टिनिरोधेन सर्वे लोकाः क्षुधार्द्दिताः ॥
अन्नाभावान्मृताः केचित्केचिद्देशांतरे गताः
tato'haṃ svāṃ samādāya patnīṃ kṣutkṣāmagātrikām ||
aśrupūrṇamukhīṃ dīnāṃ praskhalantīṃ padepade
||25||ततोऽहं स्वां समादाय पत्नीं क्षुत्क्षामगात्रिकाम् ॥
अश्रुपूर्णमुखीं दीनां प्रस्खलन्तीं पदेपदे
saurāṣṭraṃ manasi dhyātvā prasthitastadanantaram ||
subhikṣaṃ lokataḥ śrutvā jīvanāya dvijottamāḥ
||26||सौराष्ट्रं मनसि ध्यात्वा प्रस्थितस्तदनन्तरम् ॥
सुभिक्षं लोकतः श्रुत्वा जीवनाय द्विजोत्तमाः
krameṇa gacchamāno'tha bhikṣānnakṛtabhojanaḥ ||
ānartaviṣayaṃ prāptaścamatkārapurāṃtike
||27||क्रमेण गच्छमानोऽथ भिक्षान्नकृतभोजनः ॥
आनर्तविषयं प्राप्तश्चमत्कारपुरांतिके
tatra ramyaṃ mayā dṛṣṭaṃ padminīkhaṇḍamaṃḍitam ||
saraḥ svacchodakāpūrṇaṃ jalapakṣibhirāvṛtam
||28||तत्र रम्यं मया दृष्टं पद्मिनीखण्डमंडितम् ॥
सरः स्वच्छोदकापूर्णं जलपक्षिभिरावृतम्
tato'haṃ tatsamāsādya snātaḥ śītena vāriṇā ||
kṣudhārtaśca tṛṣārtaśca śramārtaśca viśeṣataḥ
||29||ततोऽहं तत्समासाद्य स्नातः शीतेन वारिणा ॥
क्षुधार्तश्च तृषार्तश्च श्रमार्तश्च विशेषतः
athāhaṃ bhāryayā prokto gṛhāṇeśa jalāśayāt ||
jalajāni krayārthāya yena syādadya bhojanam
||30||अथाहं भार्यया प्रोक्तो गृहाणेश जलाशयात् ॥
जलजानि क्रयार्थाय येन स्यादद्य भोजनम्
etatsaṃdṛśyate dūrātpuraṃdarapuropamam ||
puraśreṣṭhaṃ samāsādya vikrayaṃ kartumarhasi
||3||एतत्संदृश्यते दूरात्पुरंदरपुरोपमम् ॥
पुरश्रेष्ठं समासाद्य विक्रयं कर्तुमर्हसि
tato mayā gṛhītāni padmāni dvijasattamāḥ ||
vikrayārthaṃ prabhūtāni vācchamānena bhojanam
||32||ततो मया गृहीतानि पद्मानि द्विजसत्तमाः ॥
विक्रयार्थं प्रभूतानि वाच्छमानेन भोजनम्
camatkārapuraṃ prāpya tato'haṃ dvijasattamāḥ ||
bhrāṃtastrikeṣu sarveṣu catvareṣu gṛheṣu ca
||33||चमत्कारपुरं प्राप्य ततोऽहं द्विजसत्तमाः ॥
भ्रांतस्त्रिकेषु सर्वेषु चत्वरेषु गृहेषु च
na kaścitpratigṛhṇāti tāni padmāni mānavaḥ ||
mama bhāgyavaśālloko jātaḥ krayaparāṅmukhaḥ
||34||न कश्चित्प्रतिगृह्णाति तानि पद्मानि मानवः ॥
मम भाग्यवशाल्लोको जातः क्रयपराङ्मुखः
atha kṣutkṣāmakaṇṭhasya śrāṃtasya mama bhāskaraḥ ||
astācalamanuprāptaḥ saṃdhyākālastato'bhavat
||35||अथ क्षुत्क्षामकण्ठस्य श्रांतस्य मम भास्करः ॥
अस्ताचलमनुप्राप्तः संध्याकालस्ततोऽभवत्
tato vairāgyamāpannaḥ supto'haṃ bhagnamaṃdire ||
tāni padmāni bhūpṛṣṭhe nidhāya saha bhāryayā
||36||ततो वैराग्यमापन्नः सुप्तोऽहं भग्नमंदिरे ॥
तानि पद्मानि भूपृष्ठे निधाय सह भार्यया
athārdharātre saṃprāpte śruto gītadhvanirmayā ||
tataśca ciṃtitaṃ citte jāgaro'yamasaṃśayam
||37||अथार्धरात्रे संप्राप्ते श्रुतो गीतध्वनिर्मया ॥
ततश्च चिंतितं चित्ते जागरोऽयमसंशयम्
tasmādgacchāmi cetkaścitpadmānyetāni me naraḥ ||
mūlyena pratigṛhṇāti bhojanaṃ jāyate tataḥ
||38||तस्माद्गच्छामि चेत्कश्चित्पद्मान्येतानि मे नरः ॥
मूल्येन प्रतिगृह्णाति भोजनं जायते ततः
evaṃ viniścayaṃ kṛtvā padmānyādāya satvaram ||
sabhāryaḥ prasthitastatra yatra gītasya niḥsvanaḥ
||39||एवं विनिश्चयं कृत्वा पद्मान्यादाय सत्वरम् ॥
सभार्यः प्रस्थितस्तत्र यत्र गीतस्य निःस्वनः
tataścāyatane tasminprāpto'haṃ munipuṃgavāḥ ||
apaśyaṃ devadeveśaṃ mahākālaṃ prapūjitam ||
agrasthitairdvijaśreṣṭhairjapagītaparāyaṇaiḥ
||40||ततश्चायतने तस्मिन्प्राप्तोऽहं मुनिपुंगवाः ॥
अपश्यं देवदेवेशं महाकालं प्रपूजितम् ॥
अग्रस्थितैर्द्विजश्रेष्ठैर्जपगीतपरायणैः
eke nṛtyaṃ prakurvaṃti gītamanye japaṃ pare ||
anye homaṃ dvijaśreṣṭhā dharmākhyānamathāpare
||41||एके नृत्यं प्रकुर्वंति गीतमन्ये जपं परे ॥
अन्ये होमं द्विजश्रेष्ठा धर्माख्यानमथापरे
tataḥ kaścinmayā pṛṣṭaḥ kriyate jāgaro'tra kim ||
ka ete jāgarāsaktā lokāḥ kīrtaya me drutam
||42||ततः कश्चिन्मया पृष्टः क्रियते जागरोऽत्र किम् ॥
क एते जागरासक्ता लोकाः कीर्तय मे द्रुतम्
tenoktameṣa devasya mahākālasya jāgaraḥ ||
kriyate brāhmaṇairbhaktyā upavāsaparāyaṇaiḥ
||43||तेनोक्तमेष देवस्य महाकालस्य जागरः ॥
क्रियते ब्राह्मणैर्भक्त्या उपवासपरायणैः
adya puṇyatithirnāma vaiśākhī puṇyadā parā ||
yasyāmasya puro bhaktyā naraḥ kuryātprajāgaram ||
mahākālasya devasya saukhyaṃ prāpnotyasaṃśayam
||44||अद्य पुण्यतिथिर्नाम वैशाखी पुण्यदा परा ॥
यस्यामस्य पुरो भक्त्या नरः कुर्यात्प्रजागरम् ॥
महाकालस्य देवस्य सौख्यं प्राप्नोत्यसंशयम्
saṃti padmāni me yaccha mūlyamādāya bhadraka ||
bhojanārthamahaṃ dadmi kaladhautapalatrayam
||45||संति पद्मानि मे यच्छ मूल्यमादाय भद्रक ॥
भोजनार्थमहं दद्मि कलधौतपलत्रयम्
tato'vadhāritaṃ citte mayā brāhmaṇasattamāḥ ||
pūjayāmi mahākālaṃ padmairetaiḥ sureśvaram
||46||ततोऽवधारितं चित्ते मया ब्राह्मणसत्तमाः ॥
पूजयामि महाकालं पद्मैरेतैः सुरेश्वरम्
na mayā sukṛtaṃ kiṃcidanyadehāṃtare kṛtam ||
niyataṃ tena saṃbhūta itthaṃbhūto'smi durgataḥ
||47||न मया सुकृतं किंचिदन्यदेहांतरे कृतम् ॥
नियतं तेन संभूत इत्थंभूतोऽस्मि दुर्गतः
paraṃ kṣutkṣāmakaṃṭheyaṃ bhāryā me priyavādinī ||
annābhāvānna saṃdehaḥ prātaryāsyati saṃkṣayam
||48||परं क्षुत्क्षामकंठेयं भार्या मे प्रियवादिनी ॥
अन्नाभावान्न संदेहः प्रातर्यास्यति संक्षयम्
evaṃ ciṃtayamānasya mama sā dayitā tataḥ ||
provāca madhuraṃ vākyaṃ vinayāvanatā sthitā
||49||एवं चिंतयमानस्य मम सा दयिता ततः ॥
प्रोवाच मधुरं वाक्यं विनयावनता स्थिता
mā nātha kuru padmānāṃ vikrayaṃ dhanalobhataḥ ||
kuruṣva ca hitaṃ vākyaṃ yatte vakṣyāmi sāṃpratam
||50||मा नाथ कुरु पद्मानां विक्रयं धनलोभतः ॥
कुरुष्व च हितं वाक्यं यत्ते वक्ष्यामि सांप्रतम्
upavāso balājjātaḥ sasyābhāvādasaṃśayam ||
asmākaṃ jāgaraṃ cāpi bhaviṣyati bubhukṣayā
||51||उपवासो बलाज्जातः सस्याभावादसंशयम् ॥
अस्माकं जागरं चापि भविष्यति बुभुक्षया
tatrobhābhyāṃ kṛtaṃ snānaṃ divā sarasi śobhane ||
gharmārttābhyāṃ śramārttābhyāṃ kṛtadevārcanaṃ tathā
||52||तत्रोभाभ्यां कृतं स्नानं दिवा सरसि शोभने ॥
घर्मार्त्ताभ्यां श्रमार्त्ताभ्यां कृतदेवार्चनं तथा
tasmāddevaṃ mahākālaṃ pūjayāmo'dhunā vayam ||
padmairetaiḥ paraṃ śreya āvayoryena jāyate
||53||तस्माद्देवं महाकालं पूजयामोऽधुना वयम् ॥
पद्मैरेतैः परं श्रेय आवयोर्येन जायते
rājovāca
ubhābhyāmatha hṛṣṭābhyāṃ pūjito'yaṃ maheśvaraḥ ||
taiḥ padmaiḥ sattvamāsthāya kṛtvā pūjāṃ dvijottamāḥ
||54||उभाभ्यामथ हृष्टाभ्यां पूजितोऽयं महेश्वरः ॥
तैः पद्मैः सत्त्वमास्थाय कृत्वा पूजां द्विजोत्तमाः
kṣutpīḍayā samāyātā naiva nidrā kathaṃcana ||
svalpāpi maṃdire cātra sthitayorharasannidhau
||55||क्षुत्पीडया समायाता नैव निद्रा कथंचन ॥
स्वल्पापि मंदिरे चात्र स्थितयोर्हरसन्निधौ
tataḥ prabhātasamaye prodgate ravimaṃḍale ||
mṛto'haṃ kṣudhayāviṣṭaḥ sthāne'traiva dvijottamāḥ
||56||ततः प्रभातसमये प्रोद्गते रविमंडले ॥
मृतोऽहं क्षुधयाविष्टः स्थानेऽत्रैव द्विजोत्तमाः
atha sā dayitā mahyaṃ tadādāya kalevaram ||
harṣeṇa mahatāviṣṭā praviṣṭā havyavāhanam
||57||अथ सा दयिता मह्यं तदादाय कलेवरम् ॥
हर्षेण महताविष्टा प्रविष्टा हव्यवाहनम्
tatprabhāvādahaṃ jātaḥ kāṃtīnātho mahīpatiḥ ||
daśārṇādhipateḥ kanyā sāpi jātismarā satī
||58||तत्प्रभावादहं जातः कांतीनाथो महीपतिः ॥
दशार्णाधिपतेः कन्या सापि जातिस्मरा सती
tataḥ svayaṃvaraṃ prāptā māṃ vijñāya nijaṃ patim ||
mayāpi saiva vijñāya pūrvapatnī samāhṛtā
||59||ततः स्वयंवरं प्राप्ता मां विज्ञाय निजं पतिम् ॥
मयापि सैव विज्ञाय पूर्वपत्नी समाहृता
etasmātkāraṇādasya mahākālasya jāgaram ||
varṣevarṣe ca vaiśākhyāṃ karomi dvijasattamāḥ
||60||एतस्मात्कारणादस्य महाकालस्य जागरम् ॥
वर्षेवर्षे च वैशाख्यां करोमि द्विजसत्तमाः
anayā priyayā sārdhaṃ puṣpadhūpānulepanaiḥ ||
pūjayitvā mahākālaṃ satyametanmayoditam
||61||अनया प्रियया सार्धं पुष्पधूपानुलेपनैः ॥
पूजयित्वा महाकालं सत्यमेतन्मयोदितम्
kṛto viprā mayā tveṣa sa tadā rātrijāgaraḥ ||
yathāpyetatphalaṃ jātaṃ devasyāsya prabhāvataḥ
||62||कृतो विप्रा मया त्वेष स तदा रात्रिजागरः ॥
यथाप्येतत्फलं जातं देवस्यास्य प्रभावतः
adhunā śraddhayā yukto yathoktavidhinā tataḥ ||
yatkaromi na jānāmi kiṃ me saṃyacchate phalam
||63||अधुना श्रद्धया युक्तो यथोक्तविधिना ततः ॥
यत्करोमि न जानामि किं मे संयच्छते फलम्
etadvaḥ sarvamākhyātaṃ mayā satyaṃ dvijottamāḥ ||
yena satyena tenaiṣa mahākālaḥ prasīdatu
||64||एतद्वः सर्वमाख्यातं मया सत्यं द्विजोत्तमाः ॥
येन सत्येन तेनैष महाकालः प्रसीदतु
sūta uvāca
etacchrutvā dvijaśreṣṭhā vismayotphullalocanāḥ ||
pracakrurjapatestasya sādhuvādānanekaśaḥ
||65||एतच्छ्रुत्वा द्विजश्रेष्ठा विस्मयोत्फुल्ललोचनाः ॥
प्रचक्रुर्जपतेस्तस्य साधुवादाननेकशः
brāhmaṇā ūcuḥ
satyamuktaṃ mahīpāla tvayaitadakhilaṃ vacaḥ ||
mahākālaprasādena na kiṃciddurlabhaṃ bhuvi
||66||सत्यमुक्तं महीपाल त्वयैतदखिलं वचः ॥
महाकालप्रसादेन न किंचिद्दुर्लभं भुवि
tasmādviśeṣataḥ sarve varṣevarṣe vayaṃ nṛpa ||
kariṣyāmo'sya devasya śraddhayā rātrijāgaram
||67||तस्माद्विशेषतः सर्वे वर्षेवर्षे वयं नृप ॥
करिष्यामोऽस्य देवस्य श्रद्धया रात्रिजागरम्
tataḥ sa pārthivaste ca sarva eva dvijātayaḥ ||
pracakrurjāgaraṃ tasya mahākālasya saṃnidhau
||68||ततः स पार्थिवस्ते च सर्व एव द्विजातयः ॥
प्रचक्रुर्जागरं तस्य महाकालस्य संनिधौ
viśeṣāddharṣasaṃyuktā vividhairgītavādanaiḥ ||
dharmākhyānaiśca nṛtyaiśca vedoccāraiḥ pṛthagvidhaiḥ ||
tadārabhya nṛpāḥ sarve pracakrurvismayānvitāḥ
||69||विशेषाद्धर्षसंयुक्ता विविधैर्गीतवादनैः ॥
धर्माख्यानैश्च नृत्यैश्च वेदोच्चारैः पृथग्विधैः ॥
तदारभ्य नृपाः सर्वे प्रचक्रुर्विस्मयान्विताः
tataḥ prabhāte vimale samutthāya sa bhūpatiḥ ||
pūjayitvā mahākālaṃ tāṃśca sarvāndvijottamān ||
anujñāpya yayau hṛṣṭaḥ sasainyaḥ svapuraṃ prati
||70||ततः प्रभाते विमले समुत्थाय स भूपतिः ॥
पूजयित्वा महाकालं तांश्च सर्वान्द्विजोत्तमान् ॥
अनुज्ञाप्य ययौ हृष्टः ससैन्यः स्वपुरं प्रति
tataḥ kālena saṃprāpya dehāntaṃ sa mahīpatiḥ ||
saṃprāptaḥ paramaṃ sthānaṃ jarāmaraṇavarjitam
||71||ततः कालेन संप्राप्य देहान्तं स महीपतिः ॥
संप्राप्तः परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्
etadvaḥ sarvamākhyātaṃ mahākālasamudbhavam ||
māhātmyaṃ brāhmaṇa śreṣṭhāḥ sarvapātakanāśanam
||72||एतद्वः सर्वमाख्यातं महाकालसमुद्भवम् ॥
माहात्म्यं ब्राह्मण श्रेष्ठाः सर्वपातकनाशनम्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe śrīhāṭakeśvarakṣetramāhātmye mahākāleśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma saptacatvāriṃśattamo'dhyāyaḥ || 47 ||