harāśrayavedikāmāhātmyavarṇanam
ṛṣaya ūcuḥ
yadetadbhavatā proktaṃ tatra tau parameśvarau ||
umāmaheśvarau sūta hariścandreṇa bhūbhujā
||1||यदेतद्भवता प्रोक्तं तत्र तौ परमेश्वरौ ॥
उमामहेश्वरौ सूत हरिश्चन्द्रेण भूभुजा
kṛtau kathayasītyevaṃ vedimadhyaṃ samāśritau ||
utānyau sthāpitau tatra camatkārapurāṃtikam
||2||कृतौ कथयसीत्येवं वेदिमध्यं समाश्रितौ ॥
उतान्यौ स्थापितौ तत्र चमत्कारपुरांतिकम्
vedimadhyagatau nityaṃ pārvatīparameśvarau ||
etatsaṃśrūyate sūta vivāhaḥ prāgabhūttayoḥ ||
oṣadhiprasthamāsādya puraṃ hima vataḥ priyam
||3||वेदिमध्यगतौ नित्यं पार्वतीपरमेश्वरौ ॥
एतत्संश्रूयते सूत विवाहः प्रागभूत्तयोः ॥
ओषधिप्रस्थमासाद्य पुरं हिम वतः प्रियम्
atra naḥ saṃśayo jātaḥ śraddheyamapi te vacaḥ ||
śrutvā kiṃ vā bhramaste'yaṃ kiṃ vā'smākaṃ prakīrtaya
||4||अत्र नः संशयो जातः श्रद्धेयमपि ते वचः ॥
श्रुत्वा किं वा भ्रमस्तेऽयं किं वाऽस्माकं प्रकीर्तय
sūta uvāca
nāsmākaṃ vibhramo jāto yuṣmākaṃ tu dvijottamāḥ ||
paraṃ yatkāraṇaṃ kṛtsnaṃ tadbravīmi nibodhyatām
||5||नास्माकं विभ्रमो जातो युष्माकं तु द्विजोत्तमाः ॥
परं यत्कारणं कृत्स्नं तद्ब्रवीमि निबोध्यताम्
ya eṣa oṣadhiprasthe vivāhaḥ prāgabhū ttayoḥ ||
umātrinetrayo ramyaḥ sarvadevapramodakṛt
||6||य एष ओषधिप्रस्थे विवाहः प्रागभू त्तयोः ॥
उमात्रिनेत्रयो रम्यः सर्वदेवप्रमोदकृत्
vaivasvate'ntare pūrvaṃ saṃjāto dvijasattamāḥ ||
saptamasya tu vikhyāto yuṣmākaṃ vidito'tra yaḥ
||7||वैवस्वतेऽन्तरे पूर्वं संजातो द्विजसत्तमाः ॥
सप्तमस्य तु विख्यातो युष्माकं विदितोऽत्र यः
hāṭakeśvaraje kṣetre yaścodvāhastayorabhūt ||
svāyaṃbhuvamanorādye sa saṃjātaḥ suvistaraḥ
||8||हाटकेश्वरजे क्षेत्रे यश्चोद्वाहस्तयोरभूत् ॥
स्वायंभुवमनोराद्ये स संजातः सुविस्तरः
ṛṣaya ūcuḥ
vivāha oṣadhiprasthe yaḥ purā samabhūttayoḥ ||
pārvatīharayoḥ sūta so'smābhirvistarācchrutaḥ
||9||विवाह ओषधिप्रस्थे यः पुरा समभूत्तयोः ॥
पार्वतीहरयोः सूत सोऽस्माभिर्विस्तराच्छ्रुतः
hāṭakeśvaraje kṣetre dakṣayajñe manohare ||
vivāho vṛṣayānasya manau svāyaṃbhuve purā
||10||हाटकेश्वरजे क्षेत्रे दक्षयज्ञे मनोहरे ॥
विवाहो वृषयानस्य मनौ स्वायंभुवे पुरा
so'smākaṃ kīrtanīyaśca tvayā sūtakulodvaha ||
vistareṇa yathā vṛttaḥ etanna kautukaṃ param
||11||सोऽस्माकं कीर्तनीयश्च त्वया सूतकुलोद्वह ॥
विस्तरेण यथा वृत्तः एतन्न कौतुकं परम्
sūta uvāca
atra vaḥ kīrtayiṣyāmi sarvapātakanāśanam ||
vivāhasamayaṃ samyagdevadevasya śūlinaḥ
||12||अत्र वः कीर्तयिष्यामि सर्वपातकनाशनम् ॥
विवाहसमयं सम्यग्देवदेवस्य शूलिनः
brahmaṇo dakṣiṇāṃguṣṭhāddakṣaḥ prācetaso'bhavat ||
śatāni pañca kanyānāṃ tasya jātāni ca dvijāḥ
||13||ब्रह्मणो दक्षिणांगुष्ठाद्दक्षः प्राचेतसोऽभवत् ॥
शतानि पञ्च कन्यानां तस्य जातानि च द्विजाः
tāsāṃ jyeṣṭhatamā sādhvī satīnāma śucismitā ||
babhūva kanyakā sarvairguṇairyuktā''yatekṣaṇā
||14||तासां ज्येष्ठतमा साध्वी सतीनाम शुचिस्मिता ॥
बभूव कन्यका सर्वैर्गुणैर्युक्ताऽऽयतेक्षणा
na devī na ca gaṃdharvī nāsurī na ca nāgajā ||
tādṛgrūpā'bhavaccānyā yādṛśī sā sumadhyamā
||15||न देवी न च गंधर्वी नासुरी न च नागजा ॥
तादृग्रूपाऽभवच्चान्या यादृशी सा सुमध्यमा
atha tāṃ pradadau dakṣaḥ patnyarthaṃ śūla pāṇaye ||
prārthitāṃ bahuśo yatnātsaspṛhāya spṛhānvitām
||6||अथ तां प्रददौ दक्षः पत्न्यर्थं शूल पाणये ॥
प्रार्थितां बहुशो यत्नात्सस्पृहाय स्पृहान्विताम्
tataḥ puṇyatamaṃ kṣetraṃ kanyādānasya sa kṣamam ||
saṃdhyāya sasutāmātyaḥ sabhṛtyaḥ samupasthitaḥ
||17||ततः पुण्यतमं क्षेत्रं कन्यादानस्य स क्षमम् ॥
संध्याय ससुतामात्यः सभृत्यः समुपस्थितः
tataścodvāhayogyāni vasuni vividhānyapi ||
ānayāmāsa bhūrīṇi māṃgalyāni viśeṣataḥ
||18||ततश्चोद्वाहयोग्यानि वसुनि विविधान्यपि ॥
आनयामास भूरीणि मांगल्यानि विशेषतः
atha caitrasya śuklasya nakṣatre bhagadaivate ||
trayodaśyāṃ dine bhānoḥ samāyāto maheśvaraḥ
||19||अथ चैत्रस्य शुक्लस्य नक्षत्रे भगदैवते ॥
त्रयोदश्यां दिने भानोः समायातो महेश्वरः
sarvaiḥ suragaṇaiḥ sārdhaṃ devaviṣṇupuraḥsaraiḥ ||
ādityairvasubhī rudrairaśvibhyāṃ ca tathā'paraiḥ
||20||सर्वैः सुरगणैः सार्धं देवविष्णुपुरःसरैः ॥
आदित्यैर्वसुभी रुद्रैरश्विभ्यां च तथाऽपरैः
siddhaiḥ sādhyagaṇairbhūtaiḥ pretairvaināyakaistathā ||
gandharvaiścāraṇaughaiśca guhyakairyakṣarākṣasaiḥ
||21||सिद्धैः साध्यगणैर्भूतैः प्रेतैर्वैनायकैस्तथा ॥
गन्धर्वैश्चारणौघैश्च गुह्यकैर्यक्षराक्षसैः
etasminnaṃtare dakṣaḥ saṃprahṛṣṭatanūruhaḥ ||
prayayau saṃmukhastasya yuktaḥ sarvaiḥ suhṛdgaṇaiḥ
||22||एतस्मिन्नंतरे दक्षः संप्रहृष्टतनूरुहः ॥
प्रययौ संमुखस्तस्य युक्तः सर्वैः सुहृद्गणैः
vādyamānairmahāvādyaiḥ sūtamāgadhabandibhiḥ ||
paṭhadbhiḥ sarvato'nekairgāyadbhirgāyanaistathā
||23||वाद्यमानैर्महावाद्यैः सूतमागधबन्दिभिः ॥
पठद्भिः सर्वतोऽनेकैर्गायद्भिर्गायनैस्तथा
tataḥ sarve surāstatra svayaṃ dakṣeṇa pūjitāḥ ||
yathāśreṣṭhaṃ yathājyeṣṭhamupaviṣṭā yathākramam ||
parivāryākhilāṃ vediṃ maṃḍapāṃtaravartinīm
||24||ततः सर्वे सुरास्तत्र स्वयं दक्षेण पूजिताः ॥
यथाश्रेष्ठं यथाज्येष्ठमुपविष्टा यथाक्रमम् ॥
परिवार्याखिलां वेदिं मंडपांतरवर्तिनीम्
tataḥ pitāmahaṃ prāha dakṣaḥ prītipuraḥsaram ||
praṇipatya tvayā karma kāryaṃ vaivāhikaṃ vibhoḥ
||25||ततः पितामहं प्राह दक्षः प्रीतिपुरःसरम् ॥
प्रणिपत्य त्वया कर्म कार्यं वैवाहिकं विभोः
svayameva sutā'smākaṃ yena syātsubhagā satī ||
putra pautravatī nityaṃ suśīlā pativallabhā
||26||स्वयमेव सुताऽस्माकं येन स्यात्सुभगा सती ॥
पुत्र पौत्रवती नित्यं सुशीला पतिवल्लभा
bāḍhamityeva so'pyuktvā prahṛṣṭenāṃtarātmanā ||
samutthāya tataścakre kṛtyamarhaṇapūrvakam
||27||बाढमित्येव सोऽप्युक्त्वा प्रहृष्टेनांतरात्मना ॥
समुत्थाय ततश्चक्रे कृत्यमर्हणपूर्वकम्
saṃpradānakriyāṃ kṛtvā tatraiva vidhipūrvakam ||
tato hastagrahaṃ tābhyāṃ mithaścakre yathākramam ||
mātṝṇāṃ purato vedhāḥ satīśābhyāṃ yathocitam
||28||संप्रदानक्रियां कृत्वा तत्रैव विधिपूर्वकम् ॥
ततो हस्तग्रहं ताभ्यां मिथश्चक्रे यथाक्रमम् ॥
मातॄणां पुरतो वेधाः सतीशाभ्यां यथोचितम्
atha vediṃ samāsādya gṛhyoktavidhinā'khilam ||
agnikāryaṃ yathoddiṣṭaṃ cakārātha suvistaram
||29||अथ वेदिं समासाद्य गृह्योक्तविधिनाऽखिलम् ॥
अग्निकार्यं यथोद्दिष्टं चकाराथ सुविस्तरम्
yathāyathā sa ramyāṇi vīkṣateṃ'gāni kautukāt ||
satyāḥ pitāmaho hṛṣṭaḥ kāmārto'bhūttathātathā
||30||यथायथा स रम्याणि वीक्षतेंऽगानि कौतुकात् ॥
सत्याः पितामहो हृष्टः कामार्तोऽभूत्तथातथा
tenaikaṃ vadanaṃ muktvā tasyā vastrāvaguṃṭhitam ||
vīkṣitā'tismarārtena yathā kaścinna buddhyate
||31||तेनैकं वदनं मुक्त्वा तस्या वस्त्रावगुंठितम् ॥
वीक्षिताऽतिस्मरार्तेन यथा कश्चिन्न बुद्ध्यते
na śaṃbhorlajjayā vaktraṃ pratyakṣaṃ sa vyalokayat ||
na ca sā lajjayāviṣṭā karoti prakaṭaṃ mukham
||32||न शंभोर्लज्जया वक्त्रं प्रत्यक्षं स व्यलोकयत् ॥
न च सा लज्जयाविष्टा करोति प्रकटं मुखम्
tatastaddarśanārthāya sa upāyaṃ vyalo kayat ||
dhūmadvāreṇa kāmārtaścakāra ca tataḥ param
||33||ततस्तद्दर्शनार्थाय स उपायं व्यलो कयत् ॥
धूमद्वारेण कामार्तश्चकार च ततः परम्
ārdreṃdhanāni bhūrīṇi kṣiptvākṣitvā vibhāvasau ||
svalpājyāhutivinyāsādārdradravyodbhava stathā
||34||आर्द्रेंधनानि भूरीणि क्षिप्त्वाक्षित्वा विभावसौ ॥
स्वल्पाज्याहुतिविन्यासादार्द्रद्रव्योद्भव स्तथा
etasminnaṃtare dhūmaḥ prādurbhūtaḥ samaṃtataḥ ||
tādṛgyena tamobhūtaṃ vedimūlaṃ vinirmitam
||35||एतस्मिन्नंतरे धूमः प्रादुर्भूतः समंततः ॥
तादृग्येन तमोभूतं वेदिमूलं विनिर्मितम्
tato dhūmākulenetre bhagavāṃstripu rāntakaḥ ||
hastābhyāṃ chādayāmāsa ye'nye tatra vyavasthitāḥ
||36||ततो धूमाकुलेनेत्रे भगवांस्त्रिपु रान्तकः ॥
हस्ताभ्यां छादयामास येऽन्ये तत्र व्यवस्थिताः
tato vastraṃ samutkṣipya satīvaktraṃ pitāmahaḥ ||
vīkṣayāmāsa kāmārtaḥ prahṛṣṭenāṃtarātmanā
||37||ततो वस्त्रं समुत्क्षिप्य सतीवक्त्रं पितामहः ॥
वीक्षयामास कामार्तः प्रहृष्टेनांतरात्मना
tasya retaḥ pracaskanda tatastadvīkṣaṇāddrutam ||
patitaṃ ca dharāpṛṣṭhe tuṣāracayasaṃnibham ||
38 tataśca sikataughenā tatkṣaṇātpadmasaṃbhavaḥ ||
chādayāmāsa tadreto yathā kaścinna buddhyate
||39||तस्य रेतः प्रचस्कन्द ततस्तद्वीक्षणाद्द्रुतम् ॥
पतितं च धरापृष्ठे तुषारचयसंनिभम् ॥
३८ ततश्च सिकतौघेना तत्क्षणात्पद्मसंभवः ॥
छादयामास तद्रेतो यथा कश्चिन्न बुद्ध्यते
atha tadbhagavāñcchaṃbhurjñātvā divyena cakṣuṣā ||
reto'vaskandanāttasya kopādetaduvāca ha
||40||अथ तद्भगवाञ्च्छंभुर्ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा ॥
रेतोऽवस्कन्दनात्तस्य कोपादेतदुवाच ह
kimetadvihitaṃ pāpa tvayā karma vigarhitam ||
naivārhā mama kāntāyā vaktravīkṣā'nurāgataḥ
||41||किमेतद्विहितं पाप त्वया कर्म विगर्हितम् ॥
नैवार्हा मम कान्ताया वक्त्रवीक्षाऽनुरागतः
tvaṃ vetsi śaṃkareṇaitatkarmajālaṃ na viṃditam ||
trailokye'pi mayā'pyasti gūḍhaṃ tatsyātkathaṃ vidhe ||
yatkiñcittriṣu lokeṣu jaṃgamaṃ sthāvaraṃ tathā ||
tasyāhaṃ madhyago mūḍha tailaṃ yadvattilāṃtagam
||43||त्वं वेत्सि शंकरेणैतत्कर्मजालं न विंदितम् ॥
त्रैलोक्येऽपि मयाऽप्यस्ति गूढं तत्स्यात्कथं विधे ॥
यत्किञ्चित्त्रिषु लोकेषु जंगमं स्थावरं तथा ॥
तस्याहं मध्यगो मूढ तैलं यद्वत्तिलांतगम्
tasmātspṛśa nijaṃ śīrṣaṃ brahmannetadasaṃśayam ||
yāvadevaṃ gate brahmā śiraḥ spṛśati pāṇinā ||
tāvattatra sthitaḥ sākṣāttadrūpo vṛṣavāhanaḥ
||44||तस्मात्स्पृश निजं शीर्षं ब्रह्मन्नेतदसंशयम् ॥
यावदेवं गते ब्रह्मा शिरः स्पृशति पाणिना ॥
तावत्तत्र स्थितः साक्षात्तद्रूपो वृषवाहनः
tato lajjāparītāṃgaḥ sthitaścādhomukho dvijāḥ ||
indrādyairamaraiḥ sarvaiḥ sahitaḥ sarvataḥ sthitaiḥ
||45||ततो लज्जापरीतांगः स्थितश्चाधोमुखो द्विजाः ॥
इन्द्राद्यैरमरैः सर्वैः सहितः सर्वतः स्थितैः
athā'sau lajjayāviṣṭaḥ praṇipatya maheśvaram ||
provāca ca stutiṃ kṛtvā kṣamyatāṃ kṣamyatāmiti
||46||अथाऽसौ लज्जयाविष्टः प्रणिपत्य महेश्वरम् ॥
प्रोवाच च स्तुतिं कृत्वा क्षम्यतां क्षम्यतामिति
asya pāpasya śuddhyarthaṃ prāya ścittaṃ vada prabho ||
nigrahaṃ ca yathānyāyaṃ yena pāpaṃ prayāti me
||47||अस्य पापस्य शुद्ध्यर्थं प्राय श्चित्तं वद प्रभो ॥
निग्रहं च यथान्यायं येन पापं प्रयाति मे
śrībhagavānuvāca
anenaiva tu rūpeṇa mastakasthena vai tataḥ ||
tapaḥ kuru samādhistho mamārādhanatatparaḥ
||48||अनेनैव तु रूपेण मस्तकस्थेन वै ततः ॥
तपः कुरु समाधिस्थो ममाराधनतत्परः
khyātiṃ yāsyati sarvatra nāmnā rudraśiraḥ kṣitau ||
sādhakaḥ sarvakṛtyānāṃ tejobhājāṃ dvijanma nām
||49||ख्यातिं यास्यति सर्वत्र नाम्ना रुद्रशिरः क्षितौ ॥
साधकः सर्वकृत्यानां तेजोभाजां द्विजन्म नाम्
mānuṣāṇāmidaṃ kṛtyaṃ yasmāccīrṇaṃ tvayā''dhunā ||
tasmāttvaṃ mānuṣo bhūtvā vicariṣyasi bhūtale
||50||मानुषाणामिदं कृत्यं यस्माच्चीर्णं त्वयाऽऽधुना ॥
तस्मात्त्वं मानुषो भूत्वा विचरिष्यसि भूतले
yastvāṃ cānena rūpeṇa dṛṣṭvā pṛcchāṃ kariṣyati ||
kimetadbrahmaṇo mūrdhni bhagavāṃstripurāṃtakaḥ
||51||यस्त्वां चानेन रूपेण दृष्ट्वा पृच्छां करिष्यति ॥
किमेतद्ब्रह्मणो मूर्ध्नि भगवांस्त्रिपुरांतकः
tataste ceṣṭitaṃ sarvaṃ kautukācca śṛṇoti yaḥ ||
paradārakṛtātpāpāttato muktiṃ prayāsyati
||52||ततस्ते चेष्टितं सर्वं कौतुकाच्च शृणोति यः ॥
परदारकृतात्पापात्ततो मुक्तिं प्रयास्यति
yathāyathā janastvetatkṛtyaṃ te kīrtayiṣyati ||
tathātathā viśuddhiste pāpasyāsya bhaviṣyati
||53||यथायथा जनस्त्वेतत्कृत्यं ते कीर्तयिष्यति ॥
तथातथा विशुद्धिस्ते पापस्यास्य भविष्यति
etadeva hi te brahmanprāyaścittaṃ prakīrtitam ||
janahāsyakaraṃ loke tava garhākaraṃ param
||54||एतदेव हि ते ब्रह्मन्प्रायश्चित्तं प्रकीर्तितम् ॥
जनहास्यकरं लोके तव गर्हाकरं परम्
etacca tava vīryaṃ tu patitaṃ vedimadhyagam ||
kāmārtasya mayā dṛṣṭaṃ naitadvyarthaṃ bhaviṣyati
||55||एतच्च तव वीर्यं तु पतितं वेदिमध्यगम् ॥
कामार्तस्य मया दृष्टं नैतद्व्यर्थं भविष्यति
yāvanmātraiḥ parispṛṣṭametatsaikatareṇubhiḥ ||
tāvanmātrā bhaviṣyaṃti munayaḥ saṃśitavratāḥ
||56||यावन्मात्रैः परिस्पृष्टमेतत्सैकतरेणुभिः ॥
तावन्मात्रा भविष्यंति मुनयः संशितव्रताः
vālakhilyā iti khyātāḥ sarveṃ'guṣṭhapramāṇakāḥ ||
tapovīryasamopetāḥ śāpānugrahakārakāḥ
||57||वालखिल्या इति ख्याताः सर्वेंऽगुष्ठप्रमाणकाः ॥
तपोवीर्यसमोपेताः शापानुग्रहकारकाः
etasminnaṃtare tasmādvedimadhyācca tatkṣaṇāt ||
aṣṭāśītisahasrāṇi munīnāṃ bhāvitātmanām ||
aṃguṣṭhakapramāṇāni niṣkrāntāni dvijottamāḥ
||58||एतस्मिन्नंतरे तस्माद्वेदिमध्याच्च तत्क्षणात् ॥
अष्टाशीतिसहस्राणि मुनीनां भावितात्मनाम् ॥
अंगुष्ठकप्रमाणानि निष्क्रान्तानि द्विजोत्तमाः
tataste praṇipatyoccaiḥ procurdevaṃ pitāmaham ||
sthānaṃ darśaya nastāta tapo'rthaṃ kalivarjitam
||59||ततस्ते प्रणिपत्योच्चैः प्रोचुर्देवं पितामहम् ॥
स्थानं दर्शय नस्तात तपोऽर्थं कलिवर्जितम्
pitāmaha uvāca
asminkṣetre mayā sārdhaṃ kurudhvaṃ putrakāstapaḥ ||
gamiṣyatha parāṃ siddhiṃ yena loke sudurlabhām
||60||अस्मिन्क्षेत्रे मया सार्धं कुरुध्वं पुत्रकास्तपः ॥
गमिष्यथ परां सिद्धिं येन लोके सुदुर्लभाम्
te tatheti pratijñāya kṛtvā tatrāśramaṃ śubham ||
vālakhilyāstapaścakruḥ saṃsiddhiṃ ca parāṃ gatāḥ
||61||ते तथेति प्रतिज्ञाय कृत्वा तत्राश्रमं शुभम् ॥
वालखिल्यास्तपश्चक्रुः संसिद्धिं च परां गताः
atha brahmāpi tatkarma sarvaṃ vaivāhikaṃ kramāt ||
samāptimanayatproktaṃ yacchrutau tena ca svayam
||62||अथ ब्रह्मापि तत्कर्म सर्वं वैवाहिकं क्रमात् ॥
समाप्तिमनयत्प्रोक्तं यच्छ्रुतौ तेन च स्वयम्
patatsu puṣpavarṣeṣu samantādgaganāṃgaṇāt ||
vādyamāneṣu vādyeṣu gīya mānaiścagītakaiḥ
||63||पतत्सु पुष्पवर्षेषु समन्ताद्गगनांगणात् ॥
वाद्यमानेषु वाद्येषु गीय मानैश्चगीतकैः
paṭhatsu vipramukhyeṣu nṛtyamānāsu rāgataḥ ||
raṃbhādiṣu purandhrīṣu devānāṃ dṛṅmanoharam
||64||पठत्सु विप्रमुख्येषु नृत्यमानासु रागतः ॥
रंभादिषु पुरन्ध्रीषु देवानां दृङ्मनोहरम्
evaṃ mahotsavo jajñe tata stuṃburupūrvakaiḥ ||
gīyamāneṣu gīteṣu yathāpūrvaṃ triviṣṭape
||65||एवं महोत्सवो जज्ञे तत स्तुंबुरुपूर्वकैः ॥
गीयमानेषु गीतेषु यथापूर्वं त्रिविष्टपे
atha karmāvasāne sa bhagavāṃstripurāṃtakaḥ ||
provāca padmajaṃ bhaktyā dakṣiṇāṃ te dadāmi kim
||66||अथ कर्मावसाने स भगवांस्त्रिपुरांतकः ॥
प्रोवाच पद्मजं भक्त्या दक्षिणां ते ददामि किम्
vaivāhikī suraśreṣṭha yadyapi syātsudurlabhā ||
brūhi śīghraṃ mahābhāga nādeyaṃ vidyate mama
||67||वैवाहिकी सुरश्रेष्ठ यद्यपि स्यात्सुदुर्लभा ॥
ब्रूहि शीघ्रं महाभाग नादेयं विद्यते मम
pitāmaha uvāca
anenaiva tu rūpeṇa vedyāmasyāṃ sureśvara ||
tvayā stheyaṃ sadaivātra nṛṇāṃ pāpaviśuddhaye
||68||अनेनैव तु रूपेण वेद्यामस्यां सुरेश्वर ॥
त्वया स्थेयं सदैवात्र नृणां पापविशुद्धये
yena te sannidhau kṛtvā svāśramaṃ śaśiśekhara ||
tapaḥ karomi nāśāya pāpasyāsya mahattamam
||69||येन ते सन्निधौ कृत्वा स्वाश्रमं शशिशेखर ॥
तपः करोमि नाशाय पापस्यास्य महत्तमम्
caitraśuklatrayodaśyāṃ nakṣatre bhagadaivate ||
sūryavāreṇa yo bhaktyā vīkṣayiṣyati mānavaḥ ||
tadaiva tasya pāpāni prayāsyanti ca saṃkṣayam
||70||चैत्रशुक्लत्रयोदश्यां नक्षत्रे भगदैवते ॥
सूर्यवारेण यो भक्त्या वीक्षयिष्यति मानवः ॥
तदैव तस्य पापानि प्रयास्यन्ति च संक्षयम्
yā nārī durbhagā vandhyā kāṇā rūpavivarjitā ||
sā'pi tvaddarśanādeva bhaviṣyati surūpadhṛk ||
prajāvatī subhogāḍhyā subhagā nātra saṃśayaḥ
||71||या नारी दुर्भगा वन्ध्या काणा रूपविवर्जिता ॥
साऽपि त्वद्दर्शनादेव भविष्यति सुरूपधृक् ॥
प्रजावती सुभोगाढ्या सुभगा नात्र संशयः
maheśvara uvāca
hitāya sarvalokānāṃ vedyāmasyāṃ vyavasthitaḥ ||
sthāsyāmi sahitaḥ patnyā satyātva dvacanādvidhe
||72||हिताय सर्वलोकानां वेद्यामस्यां व्यवस्थितः ॥
स्थास्यामि सहितः पत्न्या सत्यात्व द्वचनाद्विधे
sūta uvāca
evaṃ sa bhagavāṃstatra sabhāryo vṛṣabhadhvajaḥ ||
vidyate vedimadhyastho lokānāṃ pāpanāśanaḥ 0
||73||एवं स भगवांस्तत्र सभार्यो वृषभध्वजः ॥
विद्यते वेदिमध्यस्थो लोकानां पापनाशनः ०
etadvaḥ sarvamākhyātaṃ yathā tasya purā'bhavat ||
vivāho vṛṣanāthasya manau svāyaṃbhuve dvijāḥ
||74||एतद्वः सर्वमाख्यातं यथा तस्य पुराऽभवत् ॥
विवाहो वृषनाथस्य मनौ स्वायंभुवे द्विजाः
vivāhasamaye prāpte prārambhe vā śṛṇoti yaḥ ||
etadākhyānamavyagraṃ saṃpūjya vṛṣabhadhvajam ||
tasyā'vighnaṃ bhavetsarvaṃ karma vaivāhikaṃ ca yat
||79||विवाहसमये प्राप्ते प्रारम्भे वा शृणोति यः ॥
एतदाख्यानमव्यग्रं संपूज्य वृषभध्वजम् ॥
तस्याऽविघ्नं भवेत्सर्वं कर्म वैवाहिकं च यत्
kanyā ca sukhasaubhāgya śīlācāraguṇānvitā ||
tathā syātputriṇī sādhvī pativrataparāyaṇā
||76||कन्या च सुखसौभाग्य शीलाचारगुणान्विता ॥
तथा स्यात्पुत्रिणी साध्वी पतिव्रतपरायणा
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ sahitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṃḍe śrīhāṭakeśvarakṣetramāhātmye harāśrayavedikāmāhātmyavarṇanaṃnāma saptasaptatitamo'dhyāyaḥ || 77 ||