subhadrātvaprāptivarṇanam
ṛṣaya ūcuḥ
yadetadbhavatā proktaṃ devadevena viṣṇunā ||
mādhavīṃ bhaginīṃ prāpya janmāṃtaramupasthitām
||1||यदेतद्भवता प्रोक्तं देवदेवेन विष्णुना ॥
माधवीं भगिनीं प्राप्य जन्मांतरमुपस्थिताम्
aśvavaktrāṃ kariṣyāmi tapasā suśubhānanām ||
sā kathaṃ vihitā tena tapastaptaṃ tathā katham ||
sarvaṃ vistarato brūhi paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ
||2||अश्ववक्त्रां करिष्यामि तपसा सुशुभाननाम् ॥
सा कथं विहिता तेन तपस्तप्तं तथा कथम् ॥
सर्वं विस्तरतो ब्रूहि परं कौतूहलं हि नः
sūta uvāca
nāradasya samākarṇya taṃ sandeśaṃ surodbhavam ||
gatvā viṣṇuḥ suraiḥ sārddhaṃ pracakre maṃtraniścayam
||3||नारदस्य समाकर्ण्य तं सन्देशं सुरोद्भवम् ॥
गत्वा विष्णुः सुरैः सार्द्धं प्रचक्रे मंत्रनिश्चयम्
bhārāvataraṇārthāya dānavānāṃ vadhāya ca ||
vasudevagṛhe śrīmāndvāparāṃte tato hariḥ
||4||भारावतरणार्थाय दानवानां वधाय च ॥
वसुदेवगृहे श्रीमान्द्वापरांते ततो हरिः
devakyā jaṭhare devaḥ saṃjāto daityadarpahā ||
tathānyā rohiṇīnāma bhāryā tasya ca yā'bhavat
||5||देवक्या जठरे देवः संजातो दैत्यदर्पहा ॥
तथान्या रोहिणीनाम भार्या तस्य च याऽभवत्
tasyāṃ jajñe halīnāma balabhadraḥ pratāpavān ||
tṛtīyā suprabhānāma vasudevapriyā ca yā
||6||तस्यां जज्ञे हलीनाम बलभद्रः प्रतापवान् ॥
तृतीया सुप्रभानाम वसुदेवप्रिया च या
tasyāṃ sā mādhavī jajñe aśvavaktrasvarūpadhṛk ||
tāṃ dṛṣṭvā vikṛtākārāṃ sutāṃ jātāṃ ca suprabhā ||
vāsudevasamāyuktā viṣādaṃ paramaṃ gatā
||7||तस्यां सा माधवी जज्ञे अश्ववक्त्रस्वरूपधृक् ॥
तां दृष्ट्वा विकृताकारां सुतां जातां च सुप्रभा ॥
वासुदेवसमायुक्ता विषादं परमं गता
atha te yādavāḥ sarve kṛtaśāntikapauṣṭikāḥ ||
svastisvastīti saṃtrastāḥ procurbhūyātkule'tra naḥ
||8||अथ ते यादवाः सर्वे कृतशान्तिकपौष्टिकाः ॥
स्वस्तिस्वस्तीति संत्रस्ताः प्रोचुर्भूयात्कुलेऽत्र नः
evaṃ sā yauvanopetā tathā duḥkhasamanvitā ||
na kaścidvarayāmāsa vājivaktrāṃ vilokya tām
||9||एवं सा यौवनोपेता तथा दुःखसमन्विता ॥
न कश्चिद्वरयामास वाजिवक्त्रां विलोक्य ताम्
tataśca bhagavānviṣṇurjñātvā tāṃ bhaginīṃ tathā ||
mātaraṃ pitaraṃ caiva tathā duḥkhasamanvitau
||10||ततश्च भगवान्विष्णुर्ज्ञात्वा तां भगिनीं तथा ॥
मातरं पितरं चैव तथा दुःखसमन्वितौ
tāmādāya gatastūrṇaṃ baladevasamanvitaḥ ||
hāṭakeśvaraje kṣetre tapastaptuṃ tataḥ param
||11||तामादाय गतस्तूर्णं बलदेवसमन्वितः ॥
हाटकेश्वरजे क्षेत्रे तपस्तप्तुं ततः परम्
brahmāṇaṃ toṣayāmāsa samyagyajñaparāyaṇaḥ ||
vrataiśca vividhairdānairbrāhmaṇānāṃ ca tarpaṇaiḥ
||12||ब्रह्माणं तोषयामास सम्यग्यज्ञपरायणः ॥
व्रतैश्च विविधैर्दानैर्ब्राह्मणानां च तर्पणैः
tatastuṣṭiṃ gato brahmā varṣāṃte tasya śārṅgiṇaḥ ||
uvāca varado'smīti prārthayasvābhivāṃchitam
||13||ततस्तुष्टिं गतो ब्रह्मा वर्षांते तस्य शार्ङ्गिणः ॥
उवाच वरदोऽस्मीति प्रार्थयस्वाभिवांछितम्
viṣṇuruvāca
eṣā me bhaginī deva jātā'śvavadanā kila ||
tava prasādātsadvaktrā bhūyādetanmamepsitam
||14||एषा मे भगिनी देव जाताऽश्ववदना किल ॥
तव प्रसादात्सद्वक्त्रा भूयादेतन्ममेप्सितम्
śrībrahmovāca
eṣā śubhānanā sādhvī matprasādādbhaviṣyati ||
subhadrā nāma vikhyātā vīrasūḥ pativallabhā
||15||एषा शुभानना साध्वी मत्प्रसादाद्भविष्यति ॥
सुभद्रा नाम विख्याता वीरसूः पतिवल्लभा
etadrūpāṃ pumānyo'tra pūjayiṣyati bhaktitaḥ ||
etāṃ viṣṇo tvayā sārdhaṃ tathānena ca sīriṇā
||16||एतद्रूपां पुमान्योऽत्र पूजयिष्यति भक्तितः ॥
एतां विष्णो त्वया सार्धं तथानेन च सीरिणा
dvādaśyāṃ māghamāsasya gaṃdhapuṣpānulepanaiḥ ||
so'pyavāpsyati yaccitte vartate nātra saṃśayaḥ
||17||द्वादश्यां माघमासस्य गंधपुष्पानुलेपनैः ॥
सोऽप्यवाप्स्यति यच्चित्ते वर्तते नात्र संशयः
yā nārī patinā tyaktā vaṃdhyā vā bhaktisaṃyutā ||
tṛtīyādivase caitāṃ pūjayiṣyati keśava
||18||या नारी पतिना त्यक्ता वंध्या वा भक्तिसंयुता ॥
तृतीयादिवसे चैतां पूजयिष्यति केशव
bhaviṣyati suputrāḍhyā subhagā sā sukhānvitā ||
aiśvaryasahitā nityaṃ sarvaiḥ samuditā guṇaiḥ
||19||भविष्यति सुपुत्राढ्या सुभगा सा सुखान्विता ॥
ऐश्वर्यसहिता नित्यं सर्वैः समुदिता गुणैः
evamuktvā caturvaktro virarāma tataḥ param ||
vāsudevo'pi hṛṣṭātmā yayau dvāravatīṃ purīm
||20||एवमुक्त्वा चतुर्वक्त्रो विरराम ततः परम् ॥
वासुदेवोऽपि हृष्टात्मा ययौ द्वारवतीं पुरीम्
tāmādāya viśālākṣīṃ caṃdrabiṃbasamānanām ||
baladevasamāyukto hyanujñāpya pitāma ham
||21||तामादाय विशालाक्षीं चंद्रबिंबसमाननाम् ॥
बलदेवसमायुक्तो ह्यनुज्ञाप्य पिताम हम्
sūta uvāca
evaṃ sā mādhavī viprāḥ subhagārūpamāsthitā ||
avatīrṇā dharāpṛṣṭhe lakṣmīśāpaprapīḍitā
||22||एवं सा माधवी विप्राः सुभगारूपमास्थिता ॥
अवतीर्णा धरापृष्ठे लक्ष्मीशापप्रपीडिता
upayeme sutaḥ pāṃḍoryāṃ pārthaścāruhāsinīm ||
jajñe tasyāḥ suto vīro'bhimanyuriti viśrutaḥ
||23||उपयेमे सुतः पांडोर्यां पार्थश्चारुहासिनीम् ॥
जज्ञे तस्याः सुतो वीरोऽभिमन्युरिति विश्रुतः
etadvaḥ sarvamākhyātaṃ mādhabījanmasambhavam ||
suparṇākhyasya devasya kathāsaṃgāddvijottamāḥ
||24||एतद्वः सर्वमाख्यातं माधबीजन्मसम्भवम् ॥
सुपर्णाख्यस्य देवस्य कथासंगाद्द्विजोत्तमाः
yaścaitatpaṭhate martyo bhaktyā yuktaḥ śṛṇoti vā ||
mucyate sa naraḥ pāpāttaddinaikasamudbhavāt
||25||यश्चैतत्पठते मर्त्यो भक्त्या युक्तः शृणोति वा ॥
मुच्यते स नरः पापात्तद्दिनैकसमुद्भवात्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye suparṇākhyatīrthamāhātmye mādhavyā aśvamukhyāḥ śrīkṛṣṇatapaścaryayā padmādattaśāpavimuktipūrvaka subhadrātvaprāptivarṇanaṃnāma caturaśītitamo'dhyāyaḥ || 84 ||