tasmiṃstu patite liṃge yojanāyāmavistṛte
gālava uvāca
tasmiṃstu patite liṃge yojanāyāmavistṛte ||
viṣādārttā ṛṣigaṇāstatrājagmuḥ sahasraśaḥ
||1||तस्मिंस्तु पतिते लिंगे योजनायामविस्तृते ॥
विषादार्त्ता ऋषिगणास्तत्राजग्मुः सहस्रशः
vyalokayanta sarvatra dṛṣṭvā tatra maheśvaram ||
nāsau dṛṣṭipathe teṣāṃ babhūva bhayavihvalaḥ ||
1 vīryaṃ varṣasahasrāṇi bahūnyapi susaṃcitam ||
pṛthivīṃ sakalāṃ vyāpya sthitaṃ dadṛśire dvijāḥ
||3||व्यलोकयन्त सर्वत्र दृष्ट्वा तत्र महेश्वरम् ॥
नासौ दृष्टिपथे तेषां बभूव भयविह्वलः ॥
१ वीर्यं वर्षसहस्राणि बहून्यपि सुसंचितम् ॥
पृथिवीं सकलां व्याप्य स्थितं ददृशिरे द्विजाः
taddṛṣṭvā sumahalliṃgaṃ rudhirāktaṃ jalaiḥ plutam ||
brāhmaṇāḥ saṃśayagatā dahyamānā vasundharā
||4||तद्दृष्ट्वा सुमहल्लिंगं रुधिराक्तं जलैः प्लुतम् ॥
ब्राह्मणाः संशयगता दह्यमाना वसुन्धरा
talliṃgaṃ tatra saṃsthāpya cakrustāṃ narmadāṃ nadīm ||
tajjalaṃ narmadārūpaṃ lliṃgaṃ cāmarakaṇṭakam ||
5.. narakaṃ vārayatyetatsevitaṃ narakāpaham ||
bhūtagrahāśca sarve'pi yāsyaṃti vilayaṃ dhruvam
||6||तल्लिंगं तत्र संस्थाप्य चक्रुस्तां नर्मदां नदीम् ॥
तज्जलं नर्मदारूपं ल्लिंगं चामरकण्टकम् ॥
५.. नरकं वारयत्येतत्सेवितं नरकापहम् ॥
भूतग्रहाश्च सर्वेऽपि यास्यंति विलयं ध्रुवम्
tatra snātvā jalaṃ pītvā saṃtarpya ca pitṝṃstathā|
. sarvānkāmānavāpnoti manuṣyo bhuvi durlabhān
||7||तत्र स्नात्वा जलं पीत्वा संतर्प्य च पितॄंस्तथा।
. सर्वान्कामानवाप्नोति मनुष्यो भुवि दुर्लभान्
liṃgāni nārmadeyāni pūjayiṣyaṃti ye narāḥ ||
teṣāṃ rudramayo deho bhaviṣyati na saṃśayaḥ ||
cāturmāsye viśeṣeṇa liṃgapūjā mahāphalā ||
cāturmāsye rudrajapaṃ harapūjā śive ratiḥ
||9||लिंगानि नार्मदेयानि पूजयिष्यंति ये नराः ॥
तेषां रुद्रमयो देहो भविष्यति न संशयः ॥
चातुर्मास्ये विशेषेण लिंगपूजा महाफला ॥
चातुर्मास्ये रुद्रजपं हरपूजा शिवे रतिः
paṃcāmṛtena snapanaṃ na teṣāṃgarbhavedanā ||
ye kariṣyaṃti madhunā secanaṃ liṃgamastake
||10||पंचामृतेन स्नपनं न तेषांगर्भवेदना ॥
ये करिष्यंति मधुना सेचनं लिंगमस्तके
teṣāṃ duḥkhasahasrāṇi yāsyaṃti vilayaṃ dhruvam ||
dīpadānaṃ kṛtaṃ yena cātu rmāsye śivāgrataḥ
||11||तेषां दुःखसहस्राणि यास्यंति विलयं ध्रुवम् ॥
दीपदानं कृतं येन चातु र्मास्ये शिवाग्रतः
kulakoṭiṃ samuddhṛtya svecchayā śivalokabhāk ||
candanāgurudhūpaiśca suśvetakusumairapi
||12||कुलकोटिं समुद्धृत्य स्वेच्छया शिवलोकभाक् ॥
चन्दनागुरुधूपैश्च सुश्वेतकुसुमैरपि
narmadājalaliṃgaṃ ye hyarca yiṣyaṃti te śivāḥ ||
śilā haratvamāpannāḥ prāṇināmapi kā kathā
||13||नर्मदाजललिंगं ये ह्यर्च यिष्यंति ते शिवाः ॥
शिला हरत्वमापन्नाः प्राणिनामपि का कथा
tatsaṃbhūtaṃ mahāliṃgaṃ jaladhāraṇasaṃyutam ||
pūjayitvā vidhānena cāturmāsye śivo bhavet
||14||तत्संभूतं महालिंगं जलधारणसंयुतम् ॥
पूजयित्वा विधानेन चातुर्मास्ये शिवो भवेत्
cāturmāsye ye manujā narmadā'marakaṇṭake ||
tīrthe snāsyaṃti niyatāsteṣāṃ vāsastriviṣṭape
||15||चातुर्मास्ये ये मनुजा नर्मदाऽमरकण्टके ॥
तीर्थे स्नास्यंति नियतास्तेषां वासस्त्रिविष्टपे
brahmovāca
ityuktvā te dvijāstatra sthāpya liṃgaṃ yathāvidhi ||
amarakaṇṭakatīrthe narmadāṃ ca mahānadīm
||16||इत्युक्त्वा ते द्विजास्तत्र स्थाप्य लिंगं यथाविधि ॥
अमरकण्टकतीर्थे नर्मदां च महानदीम्
punaścintāparā jātā viśvasya kṣobhakāraṇe ||
padmāsanagatā bhūtvā prāṇāyāmaparāyaṇāḥ
||17||पुनश्चिन्तापरा जाता विश्वस्य क्षोभकारणे ॥
पद्मासनगता भूत्वा प्राणायामपरायणाः
cintayāmāsuravyagraṃ hṛdayasthaṃ mahe śvaram ||
tato devā maheṃdrādyāḥ saṃprāpyāmarakaṇṭakam
||18||चिन्तयामासुरव्यग्रं हृदयस्थं महे श्वरम् ॥
ततो देवा महेंद्राद्याः संप्राप्यामरकण्टकम्
brāhmaṇānāṃ stutiṃ cakrurvinayānatakandharāḥ ||
namo'stu vo dvijātibhyo brahmavidbhyo maheśvarāḥ
||19||ब्राह्मणानां स्तुतिं चक्रुर्विनयानतकन्धराः ॥
नमोऽस्तु वो द्विजातिभ्यो ब्रह्मविद्भ्यो महेश्वराः
bhūsurebhyo gurubhyaśca vimuktebhyaśca vaṃdhanāt ||
yūyaṃ guṇatrayātītā guṇarūpā guṇākarāḥ
||20||भूसुरेभ्यो गुरुभ्यश्च विमुक्तेभ्यश्च वंधनात् ॥
यूयं गुणत्रयातीता गुणरूपा गुणाकराः
guṇatrayamayairbhāvaiḥ satataṃ prāṇabudbudāḥ ||
yeṣāṃ vākyajalenaiva pāpiṣṭhā api śuddhatām ||
prayāṃti pāpapuṃjāśca bhasmasādyāṃti pāpinām
||21||गुणत्रयमयैर्भावैः सततं प्राणबुद्बुदाः ॥
येषां वाक्यजलेनैव पापिष्ठा अपि शुद्धताम् ॥
प्रयांति पापपुंजाश्च भस्मसाद्यांति पापिनाम्
śastraṃ lohamayaṃ yeṣāṃ vāgeva tatsamanvitāḥ ||
pāpaiḥ parābhibhūtānāṃ teṣāṃ lokottaraṃ balam
||22||शस्त्रं लोहमयं येषां वागेव तत्समन्विताः ॥
पापैः पराभिभूतानां तेषां लोकोत्तरं बलम्
kṣamayā pṛthivītulyāḥ kope vaiśvānaraprabhāḥ ||
pātane'nekaśaktīnāṃ samarthā yūyameva hi
||23||क्षमया पृथिवीतुल्याः कोपे वैश्वानरप्रभाः ॥
पातनेऽनेकशक्तीनां समर्था यूयमेव हि
svargādīnāṃ tathā yāne bhavanto gatayo dhruvam
||24||स्वर्गादीनां तथा याने भवन्तो गतयो ध्रुवम्
satkarmakārakāścaiva satkarmaniratāḥ sadā ||
satkarmaphaladātāraḥ satkarmebhyo mumukṣavaḥ
||25||सत्कर्मकारकाश्चैव सत्कर्मनिरताः सदा ॥
सत्कर्मफलदातारः सत्कर्मेभ्यो मुमुक्षवः
sāvitrīmaṃtraniratā ye bhavaṃto'ghanāśanāḥ ||
ātmānaṃ yajamānaṃ ca tārayaṃti na saṃśayaḥ
||26||सावित्रीमंत्रनिरता ये भवंतोऽघनाशनाः ॥
आत्मानं यजमानं च तारयंति न संशयः
vahnayaśca tathā viprāstarpitāḥ kāryasādhakāḥ ||
cāturmāsye viśeṣeṇa teṣāṃ pūjā mahāphalā
||27||वह्नयश्च तथा विप्रास्तर्पिताः कार्यसाधकाः ॥
चातुर्मास्ये विशेषेण तेषां पूजा महाफला
kopitāḥ sarvadehasya nāśanāya bhavaṃti hi 1|
tāvanna vajramiṃdrasya śūlaṃ naiva pinākinaḥ
||28||कोपिताः सर्वदेहस्य नाशनाय भवंति हि १।
तावन्न वज्रमिंद्रस्य शूलं नैव पिनाकिनः
daṇḍo yamasya tāvanno yāvacchāpo dvijodbhavaḥ ||
agninā jvālyate dṛśyaṃ śāpoddiṣṭānapi svayam
||29||दण्डो यमस्य तावन्नो यावच्छापो द्विजोद्भवः ॥
अग्निना ज्वाल्यते दृश्यं शापोद्दिष्टानपि स्वयम्
haṃti jātānajātāṃśca tasmādvipraṃ na kopayet ||
viprakopāgninā dagdho narakānnaiva mucyate
||30||हंति जातानजातांश्च तस्माद्विप्रं न कोपयेत् ॥
विप्रकोपाग्निना दग्धो नरकान्नैव मुच्यते
śastrakṣato'pi narakānmucyate nātra saṃśayaḥ ||
devānāṃ madhudhānyānāṃ sāmarthyaṃ bhedanena hi
||31||शस्त्रक्षतोऽपि नरकान्मुच्यते नात्र संशयः ॥
देवानां मधुधान्यानां सामर्थ्यं भेदनेन हि
vāṅmātreṇa hi viprasya bhidyate sakalaṃ jagat ||
te yūyaṃ guravo'smākaṃ viśvakāraṇakārakāḥ ||
prasādaparamā nityaṃ bhavaṃtu bhuvaneśvarāḥ
||32||वाङ्मात्रेण हि विप्रस्य भिद्यते सकलं जगत् ॥
ते यूयं गुरवोऽस्माकं विश्वकारणकारकाः ॥
प्रसादपरमा नित्यं भवंतु भुवनेश्वराः
īśvareṇa vinā sarve vayaṃ lokāśca duḥkhitāḥ ||
tatkathyatāṃ sa bhagavānkutrāste parameśvaraḥ
||33||ईश्वरेण विना सर्वे वयं लोकाश्च दुःखिताः ॥
तत्कथ्यतां स भगवान्कुत्रास्ते परमेश्वरः
gālava uvāca
jñātvā munibhayatrastaṃ deveśaṃ śūlapāṇinam
||34||ज्ञात्वा मुनिभयत्रस्तं देवेशं शूलपाणिनम्
surabhīgarbhasaṃbhūtaṃ devānūcurmaharṣayaḥ ||
svāgataṃ devadevebhyo jñāto vai sa maheśvaraḥ
||35||सुरभीगर्भसंभूतं देवानूचुर्महर्षयः ॥
स्वागतं देवदेवेभ्यो ज्ञातो वै स महेश्वरः
tatra gacchaṃtu deveśā yatra devaḥ sanātanaḥ ||
ityuktvā te mahātmānaḥ saha devairyayustadā
||36||तत्र गच्छंतु देवेशा यत्र देवः सनातनः ॥
इत्युक्त्वा ते महात्मानः सह देवैर्ययुस्तदा
golokaṃ devamārgeṇa yatra pāyasakardamāḥ ||
ghṛtanadyomadhu hradā nadīnāṃ yatra saṃghaśaḥ
||37||गोलोकं देवमार्गेण यत्र पायसकर्दमाः ॥
घृतनद्योमधु ह्रदा नदीनां यत्र संघशः
pūrvajānāṃ gaṇāḥ sarve dadhipīyūṣapāṇayaḥ ||
marīcipāḥ somapāśca siddhasaṃghāstathā pare
||38||पूर्वजानां गणाः सर्वे दधिपीयूषपाणयः ॥
मरीचिपाः सोमपाश्च सिद्धसंघास्तथा परे
ghṛtapāścaiva sādhyāśca yatra devāḥ sanātanāḥ ||
te tatra gatvā munayo dadṛśuḥ surabhīsutam
||39||घृतपाश्चैव साध्याश्च यत्र देवाः सनातनाः ॥
ते तत्र गत्वा मुनयो ददृशुः सुरभीसुतम्
tejasā bhāskaraṃ caiva nīlanāmeti viśrutam ||
itastato'bhidhāvaṃtaṃ gavāṃ saṃghātamadhyagam
||40||तेजसा भास्करं चैव नीलनामेति विश्रुतम् ॥
इतस्ततोऽभिधावंतं गवां संघातमध्यगम्
naṃdā sumanasā caiva surūpā ca suśīlakā ||
kāminī naṃdinī caiva medhyā caiva hiraṇyadā
||41||नंदा सुमनसा चैव सुरूपा च सुशीलका ॥
कामिनी नंदिनी चैव मेध्या चैव हिरण्यदा
dhanadā dharmadā caiva narmadā sakalapriyā ||
vāmanālaṃbikā kṛṣṇā dīrghaśṛṃgā supicchikā
||42||धनदा धर्मदा चैव नर्मदा सकलप्रिया ॥
वामनालंबिका कृष्णा दीर्घशृंगा सुपिच्छिका
tārā tareyikā śāṃtā durviṣahyā manoramā ||
sunāsā dīrghanāsā ca gaurā gauramukhīha yā
||43||तारा तरेयिका शांता दुर्विषह्या मनोरमा ॥
सुनासा दीर्घनासा च गौरा गौरमुखीह या
haridravarṇā nīlā ca śaṃkhinī paṃcavarṇakā ||
vinatābhinatācaiva bhinnavarṇā supatrikā
||44||हरिद्रवर्णा नीला च शंखिनी पंचवर्णका ॥
विनताभिनताचैव भिन्नवर्णा सुपत्रिका
jayā'ruṇā ca kuṇḍodhnī sudatī cārucaṃpakā ||
etāsāṃ madhyagaṃ nīlaṃ dṛṣṭvā tā munidevatāḥ
||45||जयाऽरुणा च कुण्डोध्नी सुदती चारुचंपका ॥
एतासां मध्यगं नीलं दृष्ट्वा ता मुनिदेवताः
vicaraṃti surūpaṃ taṃ saṃjātavismayonmukhāḥ ||
munīśvarāḥ kṛpāviṣṭā indrādyā hṛṣṭamānasāḥ ||
stutimārebhire karttuṃ tejasā tasya toṣitāḥ
||46||विचरंति सुरूपं तं संजातविस्मयोन्मुखाः ॥
मुनीश्वराः कृपाविष्टा इन्द्राद्या हृष्टमानसाः ॥
स्तुतिमारेभिरे कर्त्तुं तेजसा तस्य तोषिताः
śūdra uvāca
kathaṃ nīleti nāmāsau jātoyamadbhutākṛtiḥ ||
kimastuvanprasannāste brāhmaṇā viśvakāraṇam
||47||कथं नीलेति नामासौ जातोयमद्भुताकृतिः ॥
किमस्तुवन्प्रसन्नास्ते ब्राह्मणा विश्वकारणम्
gālava uvāca
lohito yastu varṇena mukhe pucche ca pāṃḍuraḥ
||48||लोहितो यस्तु वर्णेन मुखे पुच्छे च पांडुरः
śvetaḥ khuraviṣāṇeṣu sa nīlo vṛṣabhaḥ smṛtaḥ ||
catuṣpādo dharmarūpo nīla lohitacihnakaḥ
||49||श्वेतः खुरविषाणेषु स नीलो वृषभः स्मृतः ॥
चतुष्पादो धर्मरूपो नील लोहितचिह्नकः
kapilaḥ khuracihneṣu sa nīlo vṛṣabhaḥ smṛtaḥ ||
yo'sau maheśvaro devo vṛṣaścāpi sa eva hi
||50||कपिलः खुरचिह्नेषु स नीलो वृषभः स्मृतः ॥
योऽसौ महेश्वरो देवो वृषश्चापि स एव हि
catuṣpādo dharmarūpo nīlaḥ paṃcamukho haraḥ ||
yasya saṃdarśanādeva vājapeyaphalaṃ labhet
||51||चतुष्पादो धर्मरूपो नीलः पंचमुखो हरः ॥
यस्य संदर्शनादेव वाजपेयफलं लभेत्
nīle ca pūjite yasminpūjitaṃ sakalaṃ jagat ||
snigdhagrāsapradānena jagadāpyāyitaṃ bhavet
||52||नीले च पूजिते यस्मिन्पूजितं सकलं जगत् ॥
स्निग्धग्रासप्रदानेन जगदाप्यायितं भवेत्
yasya dehe sadā śrīmānviśvavyāpī janārdanaḥ ||
nityamarcayate yo'sau vedamantraiḥ sanātanaiḥ
||53||यस्य देहे सदा श्रीमान्विश्वव्यापी जनार्दनः ॥
नित्यमर्चयते योऽसौ वेदमन्त्रैः सनातनैः
ṛṣaya ūcuḥ
tvaṃ devaḥ sarvagoptṝṇāṃ viśvagoptā sanātanaḥ ||
vighnahartā jñānadaśca dharmarūpaśca mokṣadaḥ
||54||त्वं देवः सर्वगोप्तॄणां विश्वगोप्ता सनातनः ॥
विघ्नहर्ता ज्ञानदश्च धर्मरूपश्च मोक्षदः
tvameva dhanadaḥ śrīdaḥ sarvavyādhiniṣūdanaḥ ||
jagatāṃ śarmakaraṇe pravṛttaḥ kanakapradaḥ
||55||त्वमेव धनदः श्रीदः सर्वव्याधिनिषूदनः ॥
जगतां शर्मकरणे प्रवृत्तः कनकप्रदः
tejasāṃ dhāma sarveṣāṃ saurabheya mahābala ||
śṛṃgāgre dhṛtakailāsaḥ pārvatīsahitastvayā
||56||तेजसां धाम सर्वेषां सौरभेय महाबल ॥
शृंगाग्रे धृतकैलासः पार्वतीसहितस्त्वया
33 stutyo vedamayo vedātmā vedavittamaḥ ||
vedavedyo vedayāno vedarūpo guṇākaraḥ
||57||३३ स्तुत्यो वेदमयो वेदात्मा वेदवित्तमः ॥
वेदवेद्यो वेदयानो वेदरूपो गुणाकरः
guṇatrayebhyo'pi paro yāthātmyaṃ veda kastava ||
vṛṣastvaṃ bhagavāndeva yastubhyaṃ kurute tvagham
||58||गुणत्रयेभ्योऽपि परो याथात्म्यं वेद कस्तव ॥
वृषस्त्वं भगवान्देव यस्तुभ्यं कुरुते त्वघम्
vṛṣalaḥ sa tu vijñeyo rauravādiṣu pacyate ||
yadā spṛṣṭaḥ sa tu naro narakādiṣu yātanāḥ
||59||वृषलः स तु विज्ञेयो रौरवादिषु पच्यते ॥
यदा स्पृष्टः स तु नरो नरकादिषु यातनाः
sevate pāpanicayairnigāḍhaprāyabandhanaiḥ ||
kṣutkṣāmaṃ ca tṛṣākrāṃtaṃ mahābhārasamanvitam
||60||सेवते पापनिचयैर्निगाढप्रायबन्धनैः ॥
क्षुत्क्षामं च तृषाक्रांतं महाभारसमन्वितम्
nirdayā ye praśoṣyaṃti matisteṣāṃ na śāśvatī ||
caturbhiḥ sahitaṃ martyā vivāhavidhinā tu ye
||61||निर्दया ये प्रशोष्यंति मतिस्तेषां न शाश्वती ॥
चतुर्भिः सहितं मर्त्या विवाहविधिना तु ये
vivāhaṃ nīlarūpasya ye kariṣyaṃti mānavāḥ ||
pitṝnuddiśya teṣāṃ vai kule naivāsti nārakī
||62||विवाहं नीलरूपस्य ये करिष्यंति मानवाः ॥
पितॄनुद्दिश्य तेषां वै कुले नैवास्ति नारकी
tvaṃ gatiḥ sarvalokānāṃ tvapitā parameśvaraḥ ||
tvayā vinā jagatsarvaṃ tatkṣaṇādeva naśyati
||63||त्वं गतिः सर्वलोकानां त्वपिता परमेश्वरः ॥
त्वया विना जगत्सर्वं तत्क्षणादेव नश्यति
parā caiva tu paśyaṃtī madhyamā vaikharī tathā ||
caturvidhānāṃ vacasāmīśvaraṃ tvāṃ vidurbudhāḥ
||64||परा चैव तु पश्यंती मध्यमा वैखरी तथा ॥
चतुर्विधानां वचसामीश्वरं त्वां विदुर्बुधाः
catuḥśṛṃgaṃ catuṣpādaṃ dviśīrṣasaptahastakam ||
tridhā baddhaṃ dharmamayaṃ tvāmeva vṛṣabhaṃ viduḥ
||65||चतुःशृंगं चतुष्पादं द्विशीर्षसप्तहस्तकम् ॥
त्रिधा बद्धं धर्ममयं त्वामेव वृषभं विदुः
tṛptidaṃ sarvabhūtānāṃ viśvavyāpakamojasā ||
brahma dharmamayaṃ nityaṃ tvāmātmānaṃ vidurjanāḥ
||66||तृप्तिदं सर्वभूतानां विश्वव्यापकमोजसा ॥
ब्रह्म धर्ममयं नित्यं त्वामात्मानं विदुर्जनाः
acchedyastvamabhedyastvamaprameyomahā yaśāḥ ||
aśocyastvamadāhyo'si viduḥ paurāṇikā janāḥ
||67||अच्छेद्यस्त्वमभेद्यस्त्वमप्रमेयोमहा यशाः ॥
अशोच्यस्त्वमदाह्योऽसि विदुः पौराणिका जनाः
tvadādhāramidaṃ sarvaṃ tvadādhāramidaṃ jagat ||
tvadādhārāśca devāśca tvadādhāraṃ tathā mṛtam
||68||त्वदाधारमिदं सर्वं त्वदाधारमिदं जगत् ॥
त्वदाधाराश्च देवाश्च त्वदाधारं तथा मृतम्
jīvarūpeṇa lokāṃstrīnvyāpya tiṣṭhasi nityadā ||
evaṃ sa saṃstuto nīlo vipraistaiḥ somapāyibhiḥ
||69||जीवरूपेण लोकांस्त्रीन्व्याप्य तिष्ठसि नित्यदा ॥
एवं स संस्तुतो नीलो विप्रैस्तैः सोमपायिभिः
prasannavadano bhūtvā viprā npraṇatitatparaḥ ||
punareva vacaḥ procurviprāḥ kṛtaśivāgasaḥ
||70||प्रसन्नवदनो भूत्वा विप्रा न्प्रणतितत्परः ॥
पुनरेव वचः प्रोचुर्विप्राः कृतशिवागसः
varaṃ dadurmaheśasya nīlarūpasya dharmataḥ ||
ekādaśāhe pretasya yasya notsṛjyate vṛṣaḥ
||71||वरं ददुर्महेशस्य नीलरूपस्य धर्मतः ॥
एकादशाहे प्रेतस्य यस्य नोत्सृज्यते वृषः
pretatvaṃ susthiraṃ tasya dattaiḥ śrāddhaśatairapi ||
punareva susarpaṃtaṃ dṛṣṭvā nīlaṃ mahāvṛṣam
||72||प्रेतत्वं सुस्थिरं तस्य दत्तैः श्राद्धशतैरपि ॥
पुनरेव सुसर्पंतं दृष्ट्वा नीलं महावृषम्
svalpakrodhasamāviṣṭaṃ dvijāścakrustamaṃ kitam ||
cakraṃ ca vāmabhāgeṣu śūlaṃ pārśve ca dakṣiṇe
||73||स्वल्पक्रोधसमाविष्टं द्विजाश्चक्रुस्तमं कितम् ॥
चक्रं च वामभागेषु शूलं पार्श्वे च दक्षिणे
utsasṛjurgavāṃ madhye taṃ devairgopitaṃ tadā ||
tato devagaṇāḥ sarve maharṣīṇāṃ gaṇāḥ punaḥ ||
svāni sthānāni te jagmurmunayo vītamatsarāḥ
||74||उत्ससृजुर्गवां मध्ये तं देवैर्गोपितं तदा ॥
ततो देवगणाः सर्वे महर्षीणां गणाः पुनः ॥
स्वानि स्थानानि ते जग्मुर्मुनयो वीतमत्सराः
evamṛṣīṇāṃ dayitāsu saktaḥ kāmārttacitto munipuṃgavānām ||
śāpaṃ samāsādya śivo'pi bhaktyā revājale'gātsuśilāmayatvam
||79||एवमृषीणां दयितासु सक्तः कामार्त्तचित्तो मुनिपुंगवानाम् ॥
शापं समासाद्य शिवोऽपि भक्त्या रेवाजलेऽगात्सुशिलामयत्वम्
iti śrīskāṃde mahāpurāṇaekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetra māhātmye śeṣaśāyyupākhyāne brahmanāradasaṃvāde cāturmāsyamāhātmye paijavanopākhyāne vṛṣastutirnāmaikonaṣaṣṭyuttaradviśatatamoadhyāyaḥ || 259 ||
[| cha