gayāśrāddhaphalamāhātmyavarṇanam
viṣṇuruvāca
evaṃ jñātvā sahasrākṣa mama vākyaṃ samācara ||
yadi te vallabhāste ca ye hatā raṇamūrdhani
||1||एवं ज्ञात्वा सहस्राक्ष मम वाक्यं समाचर ॥
यदि ते वल्लभास्ते च ये हता रणमूर्धनि
yudhyamānāstavāgre ca gayāśrāddhena tarpaya ||
tānsarvānpretabhāvācca yena muktiṃ bhajaṃti te
||2||युध्यमानास्तवाग्रे च गयाश्राद्धेन तर्पय ॥
तान्सर्वान्प्रेतभावाच्च येन मुक्तिं भजंति ते
palāyanaparā ye ca pṛṣṭhadeśe hatā mṛtāḥ
||3||पलायनपरा ये च पृष्ठदेशे हता मृताः
indra uvāca
varṣevarṣe tadā śrāddhaṃ prakaroti pitāmahaḥ ||
gayāṃ gatvā dine tasminpitṝṇāṃ divyarūpiṇām
||4||वर्षेवर्षे तदा श्राद्धं प्रकरोति पितामहः ॥
गयां गत्वा दिने तस्मिन्पितॄणां दिव्यरूपिणाम्
tatkathaṃ deva gacchāmi tatrāhaṃ śrāddhasiddhaye ||
tasmātkathaya me teṣāṃ kiṃcicchrāddhāya bhūtale ||
muktidaṃ yena gacchāmi tava vākyājjanārdana
||5||तत्कथं देव गच्छामि तत्राहं श्राद्धसिद्धये ॥
तस्मात्कथय मे तेषां किंचिच्छ्राद्धाय भूतले ॥
मुक्तिदं येन गच्छामि तव वाक्याज्जनार्दन
viśvāmitra uvāca
tataḥ sa suciraṃ dhyātvā tamuvāca janārdanaḥ ||
asti tīrthaṃ mahatpuṇyaṃ tasmādapyadhikaṃ ca yat
||6||ततः स सुचिरं ध्यात्वा तमुवाच जनार्दनः ॥
अस्ति तीर्थं महत्पुण्यं तस्मादप्यधिकं च यत्
hāṭakeśvaraje kṣetre kūpikāmadhyasaṃsthitam ||
amāvāsyādine tatra caturdaśyāśca devapa ||
gayā saṃkramate samyaksarvatīrthasamanvitā
||7||हाटकेश्वरजे क्षेत्रे कूपिकामध्यसंस्थितम् ॥
अमावास्यादिने तत्र चतुर्दश्याश्च देवप ॥
गया संक्रमते सम्यक्सर्वतीर्थसमन्विता
kanyāsaṃsthe ravau tatra yaḥ śrāddhaṃ kurute naraḥ ||
aṣṭavaṃśodbhavairvipraiḥ sa pitṝṃstārayennijān
||8||कन्यासंस्थे रवौ तत्र यः श्राद्धं कुरुते नरः ॥
अष्टवंशोद्भवैर्विप्रैः स पितॄंस्तारयेन्निजान्
api pretatvamāpannānkiṃ punaḥ svargasaṃsthitān ||
tatkṣetraprabhavā viprā aṣṭavaṃśasamudbhavāḥ
||9||अपि प्रेतत्वमापन्नान्किं पुनः स्वर्गसंस्थितान् ॥
तत्क्षेत्रप्रभवा विप्रा अष्टवंशसमुद्भवाः
tapa ugraṃ samāsthāya vartaṃte himaparvate ||
ānartādhipaterdānādbhītāstatra samāgatāḥ
||10||तप उग्रं समास्थाय वर्तंते हिमपर्वते ॥
आनर्ताधिपतेर्दानाद्भीतास्तत्र समागताः
tāngṛhītvā drutaṃ gaccha tatra saṃbodhya gauravāt ||
sāmapūrvairupāyaistaisteṣāmagre samācara
||11||तान्गृहीत्वा द्रुतं गच्छ तत्र संबोध्य गौरवात् ॥
सामपूर्वैरुपायैस्तैस्तेषामग्रे समाचर
śrāddhaṃ caiva yathānyāyaṃ tataḥ prāpsyasi vāṃchitam ||
te cā'pi sukhinaḥ sarve bhaviṣyaṃti samāgatāḥ
||12||श्राद्धं चैव यथान्यायं ततः प्राप्स्यसि वांछितम् ॥
ते चाऽपि सुखिनः सर्वे भविष्यंति समागताः
tvayā saha prapūjyāśca hyasmābhiḥ śrāddhakāraṇāt ||
tacchrutvā sahasā śakraḥ santoṣaṃ paramaṃ gataḥ
||13||त्वया सह प्रपूज्याश्च ह्यस्माभिः श्राद्धकारणात् ॥
तच्छ्रुत्वा सहसा शक्रः सन्तोषं परमं गतः
himavaṃtaṃ samuddiśya prasthitastvarayā'nvitaḥ ||
vāsudevo'pi rājeṃdra kṣīrābdhimagamattadā
||14||हिमवंतं समुद्दिश्य प्रस्थितस्त्वरयाऽन्वितः ॥
वासुदेवोऽपि राजेंद्र क्षीराब्धिमगमत्तदा
himavantaṃ samāśritya śakro'pi dadṛśe dvijān ||
aṣṭavaṃśasamudbhūtānviṣṇunā samudāhṛtān
||15||हिमवन्तं समाश्रित्य शक्रोऽपि ददृशे द्विजान् ॥
अष्टवंशसमुद्भूतान्विष्णुना समुदाहृतान्
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye śakraviṣṇusaṃvāde gayāśrāddhaphalamāhātmya varṇanaṃnāma pañcottaraśatatamo'dhyāyaḥ || 205 ||